सण लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा
सण लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा

घटस्थापना संपुर्ण माहीती मराठी |  शारदीय नवरात्री | Ghatasthapana Information in Marathi |  Navratri 







घटस्थापना संपुर्ण माहीती मराठी |  शारदीय नवरात्री | Ghatasthapana Information in Marathi |  Navratri





शारदीय नवरात्री 2022 तारीख कलश स्‍थापना वेळ - शारदीय नवरात्री, देवी दुर्गाच्‍या उपासनेचा सण सोमवार, 26 सप्टेंबरपासून सुरू होत आहे. हिंदू धर्मात नवरात्रोत्सवाला विशेष महत्त्व आहे. 



एकूण चार नवरात्रांमध्ये चैत्र आणि शारदीय नवरात्री अशा देवी माँ घरोघरी निवास करते. या वेळी सोमवारी शारदीय नवरात्रीला प्रारंभ होत असल्याने मातेचे वाहन हत्ती असणार आहे. तथापि, देवीच्या मूर्तीमध्ये सिंह हे नेहमी मातेचे वाहन असल्याचे आपल्याला दिसून येईल. पण नवरात्रीच्या काळात देवी दुर्गा पृथ्वीवर आल्यावर ती वेगवेगळ्या वाहनांतून येते. धार्मिक मान्यतेनुसार नवरात्रीमध्ये देवीचे वेगवेगळ्या वाहनांतून आगमन होणे हे शुभ आणि अशुभ दोन्ही फळांचे लक्षण आहे. यावेळी शारदीय नवरात्रीला मातेचे आगमन आणि प्रस्थान दोन्ही हत्तीवरून होणार आहे.



ज्योतिषांच्या मते, जेव्हा माता दुर्गा हत्ती घेऊन पृथ्वीवर येते तेव्हा ते शुभ चिन्ह मानले जाते. शास्त्रात हत्तीला बुद्धी, ज्ञान आणि समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते. अशा स्थितीत देशातील जनतेसाठी अनेक शुभ चिन्हे आणि समृद्धी आणण्याचे लक्षण आहे. देशवासीयांसाठी ही नवरात्र शुभ ठरेल, असे म्हणायचे आहे. चला जाणून घेऊया या नवरात्रीत कलश स्थापनेसाठी कोणता शुभ मुहूर्त असेल, पूजा साहित्य आणि पूजेचे महत्त्व याबद्दल...





शारदीय नवरात्री 2022 तारीख



  • प्रतिपदा तिथीची सुरुवात - 26 सप्टेंबर 2022 सकाळी 03:22 वाजता
  • प्रतिपदा समाप्ती तारीख- 27 सप्टेंबर 2022 सकाळी 03:09 वाजता







कळस स्थापना शुभ मुहूर्त




वैदिक पंचांग गणनेनुसार, 26 सप्टेंबर रोजी देवीची पूजा आणि कलश स्थापनेचा शुभ मुहूर्त सकाळी 06.11 ते 07.51 पर्यंत असेल. दुसरीकडे, या मुहूर्तामध्ये तुम्हाला कोणत्याही कारणाने कलशाची स्थापना करता आली नाही, तर दुसरा शुभ मुहूर्त अभिजीत असेल, जो सकाळी 11.49 ते 12.37 पर्यंत राहील.








नवरात्रीमध्ये माँ दुर्गेच्या वाहनाचे महत्त्व




नवरात्रीच्या उत्सवात माता पृथ्वीलोकात येते आणि घरोघरी स्थापित होऊन आपल्या भक्तांना आशीर्वाद देते. देवी भागवत पुराणात मातेच्या आगमनाविषयी तिच्या स्वारीचे तपशीलवार वर्णन आहे.



शशी सूर्य गजरुधा शनिभौमाई तुरंगमे ।

गुरुशुक्रेच दोलया बुधे नौकाप्रकृतिता ॥



नवरात्रोत्सव सोमवार किंवा रविवारी सुरू झाला तर माता हत्तीवर बसून पृथ्वी ग्रहावर येते. दुसरीकडे नवरात्रीची सुरुवात शनिवार किंवा मंगळवारी झाली तर देवी घोड्यावर स्वार होते. नवरात्र शुक्रवार किंवा गुरुवारी सुरू झाल्यास माता दुर्गा डोलीत स्वार होऊन येते. बुधवारपासून नवरात्रोत्सव सुरू झाला, तर मातेचे वाहन बोटीवर असते. यावर्षी 26 सप्टेंबर 2022 रोजी सोमवारपासून शारदीय नवरात्रीला सुरुवात होत आहे, अशा स्थितीत माता हत्तीवर स्वार होऊन येत आहे, जी अत्यंत शुभ मानली जाते.








शारदीय नवरात्री 2022 कलश/घटस्थापना मुहूर्त




शारदीय नवरात्री 2022 - घटस्थापना मुहूर्त - कालावधी


नवरात्र 2022 - सकाळी 06.11 ते 07.51 - 1 तास 40 मिनिटे







शारदीय नवरात्री 2022



दिवस                  - नवरात्र दिवस - तिथी - पूजा - विधी

26 सप्टेंबर 2022 -  दिवस 1ला - प्रतिपदा - माँ शैलपुत्री पूजा घटस्थापना

27 सप्टेंबर 2022 - दिवस 2 रा - द्वितीया - माँ ब्रह्मचारिणी पूजा

28 सप्टेंबर 2022 - दिवस 3 रा - तृतीया - माँ चंद्रघंटा पूजा

29 सप्टेंबर 2022 - दिवस 4 था - चतुर्थी माँ कुष्मांडा पूजा

30 सप्टेंबर 2022 - दिवस 5 वा - पंचमी माँ स्कंदमाता पूजा

01 ऑक्टोबर 2022 - दिवस 6 वा - षष्ठी माँ कात्यायनी पूजा

02 ऑक्टोबर 2022 - दिवस 7 वा -सप्तमी - माँ कालरात्री पूजा

03 ऑक्टोबर 2022 - दिवस 8 वा - अष्टमी - माँ महागौरी दुर्गा महाअष्टमी पूजा

04 ऑक्टोबर 2022 - दिवस 9 वा - नवमी - माँ सिद्धिदात्री दुर्गा महा नवमी पूजा

05 ऑक्टोबर 2022 - दिवस 10 वा - दशमी - नवरात्री दुर्गा विसर्जन, विजय दशमी







शारदीय नवरात्रीमध्ये काय करावे आणि काय करू नये



शारदीय नवरात्री 2022 -  नवरात्री 


काय करावे - सात्विक भोजन, स्वच्छता, देवीची पूजा, भजन-कीर्तन, जागर, मंत्र, देवीची आरती


काय करू नये - कांदा, लसूण, दारू, मांस-मासे सेवन, मारामारी, भांडणे, कलह, कलह, काळे कपडे आणि चामड्याच्या वस्तू घालू नका, दाढी, केस आणि नखे कापू नये







शारदीय नवरात्रीच्या 9 दिवसात 9 देवींचे 9 बीज मंत्र




शारदीय नवरात्रीच्या दिवशी - देवी - बीज मंत्र


पहिला दिवस - शैलपुत्री - ह्रीं शिवाय नमः।

दुसऱ्या दिवशी - ब्रह्मचारिणी - ह्रीं श्री अंबिकाय नमः ।

तिसर्‍या दिवशी - चंद्रघण्टा - ऐं श्री शक्तिय नमः.

चौथा दिवस - कुष्मांडा - ऐं ह्रीं देवाय नमः ।

पाचव्या दिवशी - स्कंदमाता - ह्रीं क्लेम स्वामिन्यै नमः।

सहाव्या दिवशी - कात्यायनी - क्लीं श्री त्रिनेत्राय नमः.

सातव्या दिवशी - कालरात्री - क्लीं ऐं श्री कालिकाय नमः।

आठव्या दिवशी - महागौरी - श्री क्लीम ह्रीं वरदाय नमः.

नवव्या दिवशी - सिद्धिदात्री - ह्रीं क्लीं ऐं सिद्धये नमः ।








नवरात्रीच्या दिवसानुसार भोग



शारदीय नवरात्री 2022 - नवरात्रीचे दिवस - देवीचा भोग


पहिला दिवस - माता शैलपुत्री देवी - देशी तूप

दुसऱ्या दिवशी - ब्रह्मचारिणी देवी - साखर, पांढरी मिठाई, साखर मिठाई आणि फळे

तिसरा दिवस - चंद्रघंटा देवी - मिठाई आणि खीर

दिवस 4 - कुष्मांडा देवी - मालपुआ

पाचव्या दिवशी - स्कंदमाता देवी - केळ 

सहाव्या दिवशी - कात्यायनी देवी - मध

सातवा दिवस - कालरात्री देवी - गूळ

आठव्या दिवशी - महागौरी देवी - नारळ

नववा दिवस - सिद्धिदात्री देवी - डाळिंब आणि तीळ







शारदीय नवरात्री 2022 चा शुभ योग




शारदीय नवरात्री 2022 - नवरात्रीच्या दिवशी - शुभ योग


पहिला दिवस - माता शैलपुत्री देवी - सर्वार्थ सिद्धी योग आणि अमृत सिद्धी योग

दुसरा दिवस - ब्रह्मचारिणी देवी --

तिसरा दिवस - चंद्रघंटा देवी --

दिवस 4 - कुष्मांडा देवी - रवि योग

पाचवा दिवस - स्कंदमाता देवी - सर्वार्थ सिद्धी योग

6 वा दिवस - कात्यायनी देवी - रवि योग

सातवा दिवस - कालरात्री देवी - सर्वार्थ सिद्धी योग

आठवा दिवस - महागौरी देवी - रवि योग

नववा दिवस - सिद्धिदात्री देवी --






शारदीय नवरात्री 2022, घटस्थापना साठी पूजा साहित्य



शारदीय नवरात्री 2022 -  

नवरात्री - कलश, 



घटस्थापना साठी पूजा साहित्य - 

मातेचा फोटो

7 प्रकारचे तृणधान्ये

मातीचे भांडे

पवित्र माती 



घटस्थापना साठी पूजा साहित्य - 

गंगाजल

आंबा किंवा अशोकाची पाने

सुपारी

किसलेले नारळ

अखंड

लाल ड्रेस

फूल

 






नवरात्रीत माँ दुर्गेच्या नऊ रूपांची पूजा केल्याने फायदा होतो




दिवस - नवरात्र दिवस - तिथी - पूजा-विधी


26 सप्टेंबर 2022 - नवरात्रीचा पहिला दिवस - प्रतिपदा - देवी शैलपुत्रीच्या उपासनेने चंद्रदोषाची समाप्ती होते.


27 सप्टेंबर 2022 - नवरात्रीचा दुसरा दिवस - द्वितीया - ब्रह्मचारिणी देवीच्या उपासनेने मंगल दोष समाप्त होतो.


28 सप्टेंबर 2022 - नवरात्रीचा दिवस 3 - तृतीया - देवी चंद्रघंटा पूजेने शुक्र ग्रहाचा प्रभाव वाढतो.


29 सप्टेंबर 2022 - नवरात्रीचा दिवस 4 - चतुर्थी - माँ कुष्मांडाची उपासना केल्याने कुंडलीतील सूर्य ग्रह बलवान होतो.


30 सप्टेंबर 2022 - नवरात्रीचा दिवस 5 - पंचमी - देवी स्कंदमातेची उपासना केल्याने बुध ग्रहाचा दोष कमी होतो.


 01 ऑक्टोबर 2022 - नवरात्रीचा दिवस 6 - देवी कात्यायनीच्या उपासनेने गुरु ग्रह मजबूत होतो.


02 ऑक्टोबर 2022 - नवरात्रीचा 7वा दिवस - कालरात्री देवीच्या उपासनेने शनिदोष समाप्त होतो.


03 ऑक्टोबर 2022 नवरात्रीचा 8वा दिवस - महागौरी देवीची उपासना केल्याने राहुचा वाईट प्रभाव नाहीसा होतो.


04 ऑक्टोबर 2022 - नवरात्रीचा दिवस 9 - देवी सिद्धिदात्रीच्या उपासनेने केतूचा प्रभाव कमी होतो.












घटस्थापना संपुर्ण माहीती मराठी | शारदीय नवरात्री | Ghatasthapana Information in Marathi | Navratri

महालक्ष्मी देवी | जेष्ठा गौरी आगमन, पुजा संपुर्ण माहीती मराठी |  Jyeshtha Gauri Pujan Information in Marathi | Mahalaxmi Devi








महालक्ष्मी देवी | जेष्ठा गौरी आगमन, पुजा संपुर्ण माहीती मराठी |  Jyeshtha Gauri Pujan Information in Marathi | Mahalaxmi Devi





परंपरेनुसार गणेश चतुर्थीच्या तिसर्‍या दिवशी महालक्ष्मीची स्थापना होत असलेल्या महाराष्ट्रीय कुटुंबांच्या घरी शनिवारी गणेशोत्सवाची धूम द्विगुणित होईल. ज्येष्ठा आणि कनिष्ठा गौरींना सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत विविध शुभ मुहूर्तावर, थाळी खेळताना, हळद आणि कुमकुमचे ठसे बनवून त्यांचे आवाहन केले जाईल. यावेळी महालक्ष्मी आली सोन्याच्या पायनीचा जयघोष करण्यात येणार आहे.



3 ते 5 सप्टेंबर या कालावधीत हा उत्सव साजरा होत आहे. ज्येष्ठा आणि कनिष्ठा गौरी या दोन बहिणी आपल्या माहेरी मुलांसोबत आल्याचे मानले जाते. मुलीचे जसे स्वागत केले जाते तसे त्यांचे स्वागत केले जाते. सुंदर पंडाल बनवून त्यांची प्रतिष्ठापना केली जाते. दुसऱ्या दिवशी, रविवारी त्यांच्यावर भरपूर उपचार केले जातील. खास श्रृंगारानंतर पुरणपोळी आणि सोळा प्रकारचे स्वादिष्ट पदार्थ दिले जातील. संध्याकाळी महिला हळदी, कुमकुमचा कार्यक्रम करतात. ब्राह्मण आणि सुहागिनांना अन्नदान केले जाते. श्रद्धाळू लोक त्याला भेटायला येतात. या दरम्यान, नातेवाईक आणि प्रियजनांना जेवणासाठी आमंत्रित केले जाते. मंगळवारी तिसऱ्या दिवशी त्यांचा निरोप घेतला जाणार आहे. निरोप आरतीनंतर सुख-समृद्धीची कामना केली जाईल.



महालक्ष्मीचे विराजमान असलेल्या ठिकाणी आकर्षक सजावट केली जाते. भवानीपूर येथील रहिवासी असलेल्या माधवी एकतारे सांगतात की, तिने महालक्ष्मीच्या स्थापनेसाठी सिंहगड किल्ल्याची प्रतिकृती ३० स्क्वेअर फूटमध्ये बनवली आहे. शिवाजी महाराजांचा हा किल्ला मराठा अभिमानाचे प्रतीक आहे. हा किल्ला म्हणजे तानाजी मालुसरे यांच्या पराक्रमाचे प्रतीक आहे. यासोबतच आईची सुंदर सजावट आणि विद्युत सजावटही केली जात आहे. शनिवारी शुभ मुहूर्तावर त्यांना बोलावण्यात येणार आहे.




ज्येष्ठ नक्षत्रात पूजा होईल

महाराष्ट्रीय पंचांगानुसार शनिवार, 3 सप्टेंबर रोजी महालक्ष्मीला बोलावले जाईल. या दिवशी रात्री 10.57 ते दुसऱ्या दिवशी 4 सप्टेंबर रोजी रात्री 9.43 पर्यंत ज्येष्ठ नक्षत्र राहील. शनिवारी त्याच्या कॉलसाठी सर्वोत्तम वेळ दुपारी 3.34 ते 5.08 पर्यंत आहे. दुसऱ्या दिवशी 4 सप्टेंबर रोजी ज्येष्ठा गौरींची छप्पन भोग अर्पण करून पूजा केली जाईल. यानंतर सोमवारी ज्येष्ठा गौरींचे विसर्जन होणार आहे.









महालक्ष्मी देवी | जेष्ठा गौरी आगमन, पुजा संपुर्ण माहीती मराठी | Jyeshtha Gauri Pujan Information in Marathi | Mahalaxmi Dev

 नागपंचमी संपुर्ण माहीती मराठी | गरुड पंचमी | Nag Panchami Information in Marathi | Garud Panchami








नागपंचमी संपुर्ण माहीती मराठी | गरुड पंचमी | Nag Panchami Information in Marathi | Garud Panchami





 Table of contents - Nag Panchami 



  • नाग पंचमी का साजरा केला जातो - 
  • नाग पंचामीचे महत्त्व - Importance of Nag Panchami in Marathi
  • नाग पंचामीचा इतिहास - History of Nag Panchami in Marathi
  • नागपंचमीला या 12 नागांची पूजा करणे शुभ असते

  • नागपंचमीशी संबंधित प्रश्न आणि उत्तरे







हिंदू धर्मात नागपंचमी उत्सवाची खुप मान्यता आहे. लोक हा दिवस मोठ्या श्रद्धेने आणि विश्वासाने साजरा करीत आहेत. नागपंचामीचा दिवस खूप शुभ मानला जातो. या दिवशी लोक एकमेकांना नागपंचमीच्या शुभेच्छा देतात. साप भगवान शिवालाही खूप प्रिय आहेत, म्हणून हा उत्सव त्यांच्या प्रिय महिन्यात श्रावणामध्ये  साजरा केला जातो. असे मानले जाते की सर्पांची उपासना केल्याने अन्न धान्याचे भांडार भरलेले राहते आणि कुटुंबातील कोणालाही नागदंशाची भीती वाटत नाही. नागपंचामीच्या दिवशी उपवास करणे, उपासना करणे हे कल्याणकारी मानले जाते. असे मानले जाते की या दिवशी सापाला दुधाने आंघोळ केल्यास सापाची भीती राहत नाही. आज आम्ही तुम्हाला नागपंचमीबद्दल सांगु, नाग पंचमी का साजरा केला जातो, नाग पंचमी आणि नागपंचमी उपासना पद्धतीचे महत्त्व या सर्वांबद्दल तपशीलवार वर्णन केले जाईल.








नाग पंचमी का साजरा केला जातो - 




भगवान शिव, श्रावण महिन्याचे देवता, भगवान शिव ला मानले जाते. तसेच, ही वेळ पावसाळ्याच्या हंगामात आहे ज्यात असा विश्वास आहे की साप जमिनीच्या बाहेर जमिनीवर येतो. कोणत्याही हानीचे कारण होऊ नये म्हणून नाग पंचामीची उपासना केली जाते. नागपंचामीचा उत्सव हा सर्प आणि सापांच्या उपासनेचा उत्सव आहे. हिंदू शास्त्रवचनांमध्ये नाग हे एक देवता मानले जाते, त्यामागे अनेक विश्वास आहेत, जसे की पृथ्वी शेशनागच्या फनवर आहे. लॉर्ड विष्णू क्षिरसागरमधील शेशनागावर झोपले आहे. भोलेनाथला मानेभोवती सापाचा हार आहे आणि भगवान श्री कृष्णाच्या जन्मावर वासुदेव जीने नागच्या मदतीने यमुना नदी ओलांडली. इतकेच नव्हे तर, वासुकी नाग यांनी समुद्रमंथनच्या वेळी देवतांनाही मदत केली. म्हणूनच नागपंचमीच्या दिवशी नाग देवता यांनी कृतज्ञता व्यक्त केली. दुसरे कारण असे आहे की पावसाळ्यात सापांच्या बिळात जास्त प्रमाणात पाणी झाल्यामुळे ते बिळ सोडतात आणि इतर सुरक्षित ठिकाणांच्या शोधात बाहेर जातात. नागपंचमीच्या दिवशी नागाची उपासना करण्याची परंपरा भारतीय संस्कृतीत त्यांचे रक्षण करण्यासाठी आणि सर्पदंशापासून मुक्त होण्यासाठी सुरू झाली.





श्रावण महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या पंचमीला उत्तर भारतात नागपंचामीचा उत्सव साजरा केला जातो. या दिवशी, नागला देवता म्हणून मानून त्याची उपासना केली जाते. हा भारताच्या वेगवेगळ्या प्रांतांमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारे साजरा केला जातो. हे विशेष दक्षिण महाराष्ट्र आणि भारताच्या बंगालमध्ये साजरे केले जाते. पश्चिम बंगाल, आसाम आणि ओरिसाच्या काही भागात, मन्सा देवीची पूजा या दिवशी केली जाते. केरळच्या मंदिरात या दिवशीही शेशनागची खास उपासना केली जाते.








नाग पंचमीचे महत्त्व - Importance of Nag Panchami in Marathi




नाग पंचामीचे महत्त्व वेगवेगळ्या ठिकाणांच्या लोकांमध्ये वेगवेगळे असल्याचे दिसते. ते त्यांच्या चालीरीतीनुसार ते साजरे करतात. या दिवशी सर्प देव पाहणे शुभ मानले जाते. याशिवाय नागपंचमीवर रुद्राभिषेक देखील खूप महत्वाचे आहे. पुराणांच्या म्हणण्यानुसार, पृथ्वीचे वजन शेशनागने त्याच्या डोक्यावर उभे केले आहे, म्हणून त्यांच्या उपासनेचे विशेष महत्त्व आहे. हा दिवस गरुड पंचमी या नावानेही प्रसिद्ध आहे आणि सर्प देवासमवेत या दिवशी गरुडाची पूजा केली जाते. तज्ञांचे म्हणणे आहे की या दिवशी घराच्या स्त्रियांनी उपवास ठेवले पाहिजे, सर्प देवाची उपासना केली पाहिजे. यामुळे कुटुंबाचा आनंद आणि समृद्धी वाढते आणि सापदंशाची भीती राहत नाही.



प्राचीन काळापासून, आपल्या भारतात साजरे केलेले सण आणि उत्सव धर्माशी जोडले गेले आहेत, जिथे ते एका बाजूला धार्मिक श्रद्धा वाढवतात, दुसरीकडे ते व्यक्ती आणि समाजाला निसर्गाशी जोडण्यासाठी देखील काम करतात. श्रावण महिन्याच्या पंचमीच्या दिवशी साजरा केला जाणारा नागपंचामीचा उत्सव, वातावरणात उपस्थित असलेल्या प्राण्यांचे संरक्षण करण्यासाठी मानवांना संदेश देतो. आजही, वैद्यकीय विज्ञान औषधांच्या निर्मितीसाठी साप आणि सापांकडून प्राप्त झालेल्या विषावर अवलंबून आहे. बर्‍याच लोकांचे जीवन वाचवण्यासाठी विष कमी प्रमाणात उपयुक्त आहे. दुसरीकडे, भात पीक कृषी -आधारित असलेल्या देशातील पावसाळ्यात पीक तयार केले जाते. या धान्य वनस्पती उंदीर कापून नष्ट करतात. सापांद्वारे उंदीर खाणे संतुलन निर्माण करते. या पर्यावरणीय युटिलिटीमुळे, नागपंचमीचा उत्सव प्राचीन काळापासून साजरा केला जातो जेणेकरून सर्प आणि साप संरक्षित होतील आणि त्या व्यक्तींना त्यांच्या दंशापासून देखील संरक्षित केले जाईल.








नाग पंचमी पुजा करण्याची पध्दत




गरुड पुराणाच्या म्हणण्यानुसार, सकाळी नित्यक्रमातून निवृत्त होऊन आंघोळ झाल्यानंतर, घराच्या दाराजवळ उपासनेच्या जागी गायीचे शेण आणि काजलने नाग बनवला जातो. मुख्य गेटच्या दोन्ही बाजूंनी दूध, दुब, कुशा, चंदन, अक्षत, फुले इ. अर्पण केले जातात. यानंतर, नाग देवताची कथा वाचा आणि आरती सादर करा. मग मिठाईची ऑफर दिली जाते आणि भोग ऑफर केले जाते. "ऊं कुरुकुल्ये हुं फट स्वाहा" नाग पंचमीच्या उपासनेसाठी एक विशेष मंत्र वापरला पाहिजे. हा मंत्र काल सर्प दोषाला शांतता देखील होतो.








नाग पंचमीचा इतिहास - History of Nag Panchami in Marathi




भविष्यपुराण यांच्या म्हणण्यानुसार, सागर मंथन करताना सर्पांनी त्यांच्या आईचे ऐकले नाही, ज्यामुळे त्यांना शाप देण्यात आला. सापांना सांगण्यात आले की जनमेजयच्या यज्ञात जाळल्यामुळे ते भस्म होतील. चिंताग्रस्त साप ब्रह्माजीच्या आश्रयस्थानावर पोहोचले आणि त्यांच्याकडून मदत मागितली. मग ब्रह्माजी म्हणाले की, नागावंशमध्ये महात्मा जरत्कारूचा मुलगा, आस्तिक सर्व सर्पांचे रक्षण करेल. ब्रह्माजी यांनी केवळ पंचमी तिथीवर हा उपाय सांगितला होता. त्याच वेळी, विश्वासू आस्तिक मुनि श्रावण महिन्याच्या पंचमीच्या दिवशी यज्ञात जाळण्यापासून सर्पांना वाचवले. सर्पांवर दूध घालून त्यांनी त्यांना वाचवले. त्यावेळी, मुनिंनी म्हटले होते की जो कोणी पंचमी तिथीवर सर्पांची उपासना करतो त्याला नागदंशाची भीती वाटणार नाही.



नाग पंचामीच्या उपासनेचा एक भाग भगवान कृष्णाशी संबंधित आहे तेही सांगतो. जेव्हा बालकृष्ण आपल्या मित्रांसोबत खेळत होते, तेव्हा कन्साने त्यांना मारण्यासाठी कालिया नावाचा साप पाठविला. प्रथम त्याने गावात दहशत निर्माण केली. लोक घाबरू लागले. एक दिवस जेव्हा श्री कृष्णा आपल्या मित्रांसह खेळत होते, तेव्हा त्यांचा चेंडू नदीत पडला. जेव्हा ते त्याला आणण्यासाठी श्री कृष्णा नदीत उतरले तेव्हा कालियाने त्यांच्यावर हल्ला केला, मग काय कालियाचे जीवन धोक्यात आले होते. भगवान कृष्णाला माफी मागून, गावकर्यांना कोणतीही इजा न करण्याचे वचन देऊन कालिया नाग तेथुन निघून गेला. कालिया नाग यांच्यावरील श्री कृष्णाचा विजयही नाग पंचमी म्हणून साजरा केला जातो.



दुसर्‍या आख्यायिकेनुसार, एका राजाला सात मुलगे होते, प्रत्येकाचे लग्न झाले होते. त्यापैकी सहा जणांच्या घरी मुले पण जन्माला आले होते, परंतु सर्वात लहान मुलाची संतान प्राप्ति ची इच्छा अद्याप पूर्ण झाली नाही. नि: संतान असल्याने या दोघांनाही समाजात छळ सहन करावा लागला. समाजच्या चर्चेमुळे त्याची पत्नी अस्वस्थ व्हायची. परंतु पती हे सांगून समजवत असे की मुले होणे, न होणे ते नशिबाच्या अधीन आहे. अशाप्रकारे त्यांच्या आयुष्याचे दिवस काही प्रमाणात मुलांच्या प्रतीक्षेत जात होते. एके दिवशी श्रावण महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची पंचमीची तिथि होती. या तिथिपूर्वी त्याने रात्रीच्या वेळी स्वप्नात पाच साप पाहिले. त्यापैकी एकाने सांगितले की अरी पुत्री, उद्या नागपंचमी आहे, जर आपण या दिवशी उपासना केली तर तुला संतान प्राप्ति होऊ शकेल. सकाळी तिने हे स्वप्न तिच्या पतीला सांगितले, पतीने म्हटले की, जसे स्वप्नात पाहिले आहे, त्यानुसार सर्पांची उपासना कर. तिने त्या दिवशी उपवास केला आणि सापांची उपासना केली आणि जेव्हा वेळ आली तेव्हा त्यांना संतान प्राप्ति झाली.








नागपंचमीला या 12 नागांची पूजा करणे शुभ असते



नागपंचमीला नागांची पूजा करताना विशेषत: त्यांना दूध अर्पण करणे उत्तम मानले जाते. हिंदू धर्मग्रंथानुसार नागपंचमीच्या या शुभ मुहूर्तावर या बारा नागांच्या पूजेचे विशेष महत्त्व आहे. त्यांची उपासना केल्याने काल सर्प दोष, राहू-केतू, पितृ दोष इत्यादीपासून मुक्ती मिळते. या 12 नागांची नावे पुढीलप्रमाणे आहेत.


  1. अनंत
  2. वासुकी
  3. अवशेष
  4. पद्म
  5. कम्बल
  6. कर्कोटक
  7. अश्वतर
  8. धृतराष्ट्र
  9. शंखपाल
  10. कालिया
  11. तक्षक
  12. पिंगल नाग







नागपंचमीशी संबंधित प्रश्न आणि उत्तरे




नागपंचमीच्या दिवशी नाग देवता किंवा सापांची उपासना का केली जाते?



नाग जेथे भगवान शिवाला हार आहे. त्याच वेळी, भगवान विष्णूचा पलंगही आहे. लोक जीवनातही लोकांचा सर्पांशी सखोल संबंध आहे. या कारणांमुळे, नागची देवता म्हणून उपासना केली जाते. पावसाळ्याच्या काळात ते जमिनीवर येतात आणि नागाने कोणालाही हानी पोहोचु नये म्हणून नाग पंचमीला नाग देवताला संतुष्ट करण्यासाठी नागाची पुजा केली जाते. 







नागपंचमी आणि गुडियाच्या उत्सवाचे काय संबंध आहे?



उत्तर प्रदेशात नागपंचमीच्या दिवशी बाहुलीला मारहाण करण्याची प्रथा आहे. जुन्या कपड्यांनी बनविलेल्या बाहुल्या बनवुन त्यात उकडलेले गहू आणि हरभरा भरा आणि ते चौकात ठेवतात. मुले त्याला चाबूक आणि लाठीने मारहाण करण्यात आनंद होतात. त्यामागे असा कोणताही संदेश नाही ज्याने लोक प्रेरित होतील, परंतु वर्षानुवर्षे चालू असलेल्या प्रथेमुळे लोक ते साजरे करीत आहेत.








सर्प आणि सापांना दुध पाजले पाहिजे का?



नागपंचमीच्या दिवशी लोक सर्पांना दुध पाजणे शुभ मानतात. परंतु विज्ञानानुसार, सर्पांना दुध पाजणे हानिकारक आहे. सापाची पाचक प्रणाली अशी नाही की ती दूध पचवू शकते. साप एक मांसाहारी प्राणी आहे, तर स्तनाच्या प्राण्यांना दूध दिले जाते.








नागपंचामीचा दिवस कालसर्प दोषाची उपासना करण्यासाठी चांगला मानला जातो का?



जर एखाद्याच्या कुंडलीत कालसर्प दोष असेल तर नागपंचमीच्या दिवशी उपाय करून त्यावर मात केली जाऊ शकते. या दिवशी, सर्प देवाची उपासना करा आणि ऊं नम: शिवाय असा जप करा. असे मानले जाते की मूळच्या पूर्वीच्या जन्माच्या कोणत्याही भयंकर गुन्ह्यामुळे किंवा शापांमुळे, कालसार्प योग त्याच्या कुंडलीत तयार झाला आहे.









नागपंचमी संपुर्ण माहीती मराठी | गरुड पंचमी | Nag Panchami Information in Marathi | Garud Panchami

 रक्षाबंधन संपुर्ण माहीती मराठी | Raksha Bandhan information in Marathi








रक्षाबंधन संपुर्ण माहीती मराठी | Raksha Bandhan information in Marathi





आपल्या आयुष्यात अनेक नाती असतात, पण भाऊ-बहिणीचं नातं सगळ्यात अनोखं असतं. यात एकमेकांना आधार देणे, एकमेकांना साथ देणे, वडिलांचे ओरडणे असो किंवा आईनचे मारणे असो यापासून एकमेकांना त्यांच्यापासून वाचवणे इ. या सर्व गोष्टी या नात्यात दिसून येतात. राखीच्या सणातून भाऊ-बहिणीचे हे अट्टू प्रेम दिसून येते. रक्षाबंधन हा सण दरवर्षी श्रावण महिन्यातील नारळी  पौर्णिमेला साजरा केला जातो. या दिवशी बहीण आपल्या भावाच्या मनगटावर राखी बांधते आणि त्या बदल्यात भाऊ आपल्या बहिणीचे नेहमी रक्षण करण्याचे वचन देतो. हे आपणा सर्वांना माहीत आहे आणि दरवर्षी अशाच प्रकारे हा सण साजरा करतो. पण या उत्सवाचा इतिहास काय सांगतो हे तुम्हाला माहीत आहे का? अखेर हा राखीचा सण किती जुना आहे? शेवटी, या दिवसाचा उत्सव कधीपासून सुरू झाला? कदाचित नाही, म्हणून आम्ही तुम्हाला या दिवसाच्या अनेक खास गोष्टी सांगतो.








खूप जुना इतिहास - रक्षाबंधन आविष्कार




राखीचा इतिहास पाहिला तर त्याच्या सुरुवातीबद्दल निश्चित इतिहास नाही. पण त्याचा इतिहास शतकानुशतके जुना आहे हे मात्र नक्की. भविष्य पुराणात राखीबद्दल वर्णन आहे. असे सांगितले जाते की, जेव्हा दानव आणि देवांमध्ये युद्ध सुरू झाले तेव्हा दैत्यांचे देवांवर वर्चस्व होऊ लागले होते.


अशा स्थितीत भगवान इंद्र घाबरले आणि भगवान बृहस्पती यांच्याकडे पोहोचले आणि सर्व काही सांगितले, ज्यांचे ऐकणे इंद्राची पत्नी इंद्राणी ऐकत होती. यानंतर त्यांनी मंत्रांच्या सामर्थ्याने रेशमी धागा पवित्र करून पती इंद्राच्या हातावर बांधला आणि या दिवशी श्रावण महिन्याची पौर्णिमा होती.








येथे देखील नमूद केले आहे - रक्षाबंधनाची  सुरुवात कशी झाली




रक्षाबंधनाच्या तारही कर्णावती राणीशी संबंधित आहेत. मध्ययुगीन काळात जेव्हा मुस्लीम आणि राजपूत यांच्यात संघर्ष चालू होता. त्या वेळी, चित्तोडच्या राजाची विधवा राणी कर्णावती हिने गुजरातचा सुलतान बहादूर शाह यांच्यापासून स्वतःचे आणि प्रजेचे रक्षण करण्याचा कोणताही मार्ग दिसत नसल्याने हुमायूनला राखी पाठवली. यानंतरच हुमायूने ​​राणी कर्णावतीचे रक्षण केले आणि त्यांना बहिणीचा दर्जा दिला.








त्याचा उल्लेख महाभारतातही आहे - रक्षाबंधन कहानी




रक्षाबंधनाची तार महाभारताशीही जोडलेली दिसते. वास्तविक, जेव्हा भगवान श्रीकृष्णाने राजा शिशुपालाचा वध केला, तेव्हा त्यांच्या डाव्या हाताच्या बोटातून रक्त वाहू लागले, ते पाहून द्रौपदीने तिच्या साडीचा तुकडा फाडून कृष्णाच्या बोटाला बांधला. त्यामुळे भगवान श्रीकृष्णाच्या बोटातून वाहणारे रक्त थांबले. इथूनच कृष्णाने द्रौपदीला आपली बहीण बनवले होते असे म्हणतात.







रक्षासूत्र कोणत्या हातात बांधले जाते?


मॉली बांधण्याचे नियम


  शास्त्रानुसार पुरुष आणि अविवाहित मुलींनी उजव्या हातात कलव बांधावा. विवाहित महिलांनी डाव्या हातात कलव बांधण्याचा नियम आहे.





रक्षाबंधन हा सण का साजरा केला जातो?


रक्षाबंधन हे भाऊ-बहिणीचे प्रतीक मानले जाते. रक्षाबंधन हे भाऊ-बहिणीच्या पवित्र नात्याचे प्रतीक आहे आणि घरात आनंद आणते. याशिवाय हा सण भावांना आठवण करून देतो की त्यांनी आपल्या बहिणींचे रक्षण केले पाहिजे. रक्षाबंधनाचा सण भावाला त्याच्या बहिणीप्रती असलेल्या कर्तव्याची आठवण करून देतो.






रक्षाबंधनाच्या दिवशी भाऊ कोणता संकल्प करतो?



हा खरंतर भाऊ-बहिणीच्या स्नेहाचा सण आहे आणि म्हणूनच तो प्रत्येकासाठी खूप खास आहे. या दिवशी बहीण आपल्या भावाच्या मनगटावर रक्षासूत्र म्हणजेच राखी बांधते आणि भाऊ आपल्या बहिणीच्या रक्षणाची शपथ घेतो.





संरक्षणाचा धागा का बांधला आहे?



धार्मिक मान्यतेनुसार कोणत्याही शुभ कार्याच्या संकल्पासाठी मनगटात रक्षासूत्र बांधले जाते. जीवनात शुभ प्राप्तीसाठी रक्षणाचा धागाही बांधला जातो. जेव्हा जेव्हा नवीन काम सुरू केले जाते किंवा नवीन वस्तू खरेदी केली जाते तेव्हा त्या वेळी देखील कलवा बांधला जातो. मनगटात रक्षासूत्र बांधण्याचा अर्थही संरक्षण आहे.







रक्षाबंधन संपुर्ण माहीती मराठी | Raksha Bandhan information in Marathi

गुरुपौर्णिमा संपुर्ण माहीती मराठी | Guru Purnima information in Marathi | Gurupornima








गुरुपौर्णिमा संपुर्ण माहीती मराठी | Guru Purnima information in Marathi | Gurupornima





 गुरुपौर्णिमा का साजरी केली जाते, जाणून घ्या तिची पूजा पद्धत आणि महत्त्व




गुरुपौर्णिमा हा सण महर्षी वेद व्यास यांचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो. वेदव्यास हा ऋषी पराशराचा पुत्र होता. शास्त्रानुसार महर्षी व्यास हे तिन्ही कालखंडाचे जाणकार मानले जातात.


आपल्या देशात गुरूंचा आदर केला जातो. कारण एकच गुरू असतो जो आपल्या शिष्याला चुकीच्या मार्गावरून घेऊन त्याला योग्य मार्गावर आणतो. पौराणिक कालखंडाशी निगडीत अशा अनेक कथा आहेत, ज्यावरून लक्षात येते की, कोणत्याही व्यक्तीला महान बनवण्यात गुरूचे विशेष योगदान असते. हा दिवस साजरा करण्यामागील एक कारण असेही मानले जाते की या दिवशी ब्रह्मसूत्र, महाभारत, श्रीमद भागवत आणि अठरा पुराण यांसारखे अद्भुत साहित्य रचणारे महान गुरु महर्षी वेदव्यास यांचा जन्म झाला. शास्त्रात आषाढी पौर्णिमा ही वेदव्यासाची जन्मवेळ मानली जाते. त्यामुळे आषाढ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पौर्णिमेला गुरुपौर्णिमेचा सण साजरा केला जातो. या दिवशी सर्व शिष्य आपापल्या गुरूंचे आशीर्वाद घेतात आणि आतापर्यंत जे काही दिले त्याबद्दल त्यांचे आभार मानतात.








महत्त्व : गुरुपौर्णिमा




गुरूशिवाय शिष्याच्या जीवनाला अर्थ नाही. रामायणापासून महाभारतापर्यंत गुरूचे स्थान सर्वात महत्त्वाचे आणि सर्वोच्च राहिले आहे. गुरूंचे महत्त्व पाहून महान संत कबीरदासजींनी लिहिले आहे - “गुरु गोविंद दोळ खडे काके लागू पाये, बलिहारी गुरू आपने गोविंद दिया मिलाये.” म्हणजेच गुरूचे स्थान देवापेक्षाही अनेक पटींनी मोठे असते. गुरुपौर्णिमा हा सण महर्षी वेद व्यास यांचा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला जातो. वेदव्यास हा ऋषी पराशराचा पुत्र होता. शास्त्रानुसार महर्षी व्यास हे तिन्ही कालखंडाचे जाणकार मानले जातात. महर्षी वेद व्यास यांच्या नावामागेही एक कथा आहे. असे मानले जाते की महर्षी व्यासांनी वेदांना वेगवेगळ्या विभागांमध्ये विभागले आणि त्यांना ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद आणि अथर्ववेद अशी नावे दिली. अशाप्रकारे वेदांचे विभाजन केल्यामुळे ते वेदव्यास म्हणून प्रसिद्ध झाले.








गुरुपौर्णिमा कशी साजरी करावी : 




गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी गुरुंची पूजा केली जाते. गुरुपौर्णिमेचा सण आपल्या जीवनातील गुरुचे महत्त्व समजावून सांगण्यासाठी साजरा केला जातो. गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी लोक आपल्या गुरूंना भेटवस्तू देतात आणि त्यांचे आशीर्वाद घेतात. ज्यांचे गुरू आता या जगात नाहीत तेही गुरूंच्या चरणांची पूजा करतात. या दिवशी गुरूंचा आशीर्वाद घेतल्याने जीवनातील सर्व संकटे दूर होतात, असे मानले जाते. शास्त्रात गुरु हा सर्वात पूज्य मानला गेला आहे.








गुरुपौर्णिमा संपुर्ण माहीती मराठी | Guru Purnima information in Marathi | Gurupornima

 बैल पोळा संपूर्ण माहिती मराठी | बेंदूर सण | bendur festival information in Marathi | Pola festival 







बैल पोळा संपूर्ण माहिती मराठी | बेंदूर सण | bendur festival information in Marathi | Pola festival




भारत हा सण आणि उत्सवांचा देश आहे. येथे अनेक सण साजरे केले जातात. हा सण लोकांना त्यांच्या धार्मिक परंपरांशी जोडून ठेवतो. तोच भारत हा कृषिप्रधान देश आहे. शेतीचे उत्पादन वाढवण्यात गुरेढोरे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. हिंदू धर्मात गुरांची पूजा केली जाते. गुरांच्या पूजेसाठी महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगडमध्ये 'बैल-पोळा' साजरा केला जातो. या दिवशी शेतकऱ्यांचा सारथी, बैल आणि गायींची पूजा करून आभार मानले जातात. गायी आणि बैलांना समर्पित असलेला हा उत्सव 'बैल-पोळा' दरवर्षी भाद्रपद महिन्यातील अमावास्येला मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. बेंदूर हा सण आषाढ पौर्णिमेला साजरा केला जातो. तर, पोळा किंवा बैल पोळा हा सण श्रावण अमावास्येला साजरा केला जातो.



बैल-पोळा हा दोन दिवसांचा सण आहे. पहिल्या दिवशी मोठा पोळा आणि दुसऱ्या दिवशी छोटा पोळा साजरा केला जातो. भारतीय शेतकरी आपली शेती बैल आणि गायींच्या मदतीने करतात. आजच्या युगात ट्रॅक्टरचा वापर केला जात असला तरी. पण जुन्या काळी प्रत्येक शेतकरी स्वतःच्या गायी-बैलांच्या सहाय्याने शेती करत असे. भारत आणि हिंदू धर्मात प्राण्यांना देव समान मानले जाते. म्हणूनच त्याची पूजा केली जाते. आजही आपल्या देशातील बहुतेक घरांमध्ये (गावात) गायी-बैल दारात बांधले जातात. ज्या घरात गायी आणि बैल जितके जास्त तितके त्या घरात सुख-समृद्धी येते, अशी शेतकऱ्यांची धारणा आहे. त्यांच्यासाठी प्राणी म्हणजे लक्ष्मी देवी सारथी आहे. आजकाल खेड्यापाड्यात शेतकऱ्याकडे ट्रॅक्टर आले असले तरी आजही हे शेतकरी आपल्या घराबाहेर गाई-बैल पाळणे हा आपला सन्मान मानतात. ते त्यांच्या प्राण्यांना त्यांच्या कुटुंबातील महत्त्वाचे सदस्य मानतात. एवढेच नाही तर या प्राण्यांची पूजा करून त्यांचे आभार मानतात.



'बैल-पोळा' कसा साजरा करतात. बैल पोळा हा सण दरवर्षी भाद्रपद महिन्यातील अमावास्येला मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. या दिवशी सर्व शेतकरी आपल्या गायी आणि बैलांना दोरीपासून मुक्त करतात आणि नंतर त्यांच्या संपूर्ण शरीरावर हळद चे उबटन लावतात आणि मोहरीच्या तेलाने मालिश करतात. त्यानंतर दुसऱ्या दिवशी ते आपल्या गायी व बैलांना आंघोळ घालतो आणि त्यांना सजवतो. शेतकरी आपल्या बैलांना वधूपेक्षा कमी नाही सजवतात. शेतकरी त्यांच्या जनावरांच्या गळ्यात नवीन घंटा घालतात, त्यांच्या शिंगांना रंग देतात. याशिवाय ते कपडे आणि धातूच्या छल्लेही घालतात. त्यानंतर गायींच्या कपाळावर तिलक लावून त्यांना चारा आणि गूळ खाऊ घालतात.


एवढेच नाही तर घरातील सर्व सदस्यही हात जोडून या प्राण्यांचे मनापासून आभार मानतात. याच बैलपोळ्याच्या निमित्ताने ग्रामीण भागातील सर्व शेतकरी ढोल, ताशा वाजवत संपूर्ण गावात मिरवणूक काढतात. त्यानंतर बैलपोळा झाल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी शेतकरी आपापल्या शेतात नवीन पीक घेण्यासाठी जातात. विदर्भातील बहुतांश भागात बैल दोन दिवस पोळा साजरा करतात. बैलपोळ्याच्या पहिल्या दिवशी शेतकरी आपल्या बैल गाईंना सजवतात.


त्याच दिवशी मुले मातीचे छोटे बैल सजवून त्यांना घरोघरी घेऊन जातात. त्या बदल्यात त्या मुलांना प्रत्येक घरात पैसे किंवा भेटवस्तू मिळतात.






सणाचे नाव पोळा का पडले? 



जेव्हा भगवान विष्णू पृथ्वीवर कान्हा म्हणून आले तेव्हा कृष्णा जन्माष्टमी म्हणून साजरा केला जातो. त्यावेळी, त्यांचे कंस मामा जन्मापासूनच त्यांच्या जीवनाचे शत्रू बनले होते. जेव्हा कान्हा लहान होते आणि वासुदेव-यशोदा बरोबर राहत होते, तेव्हा कंसाने बर्‍याच वेळा त्यांना ठार मारण्यासाठी अनेक असुरांना पाठविले होते. एकदा कन्साने पोलासूर नावाचा असुरा पाठविला होता, तेव्हा कृष्णाने त्यांच्या लीलामुळेही ठार मारले आणि सर्वांना आश्चर्यचकित केले. तो दिवस भाद महिन्याच्या अमावास्याचा दिवस होता, त्याच दिवसापासून त्याला पोळा म्हणतात. या दिवशी मुलांचा दिवस म्हणतात, या दिवशी, मुलांना विशेष प्रेम, लाड देतात. 





बैल पोळा संपूर्ण माहिती मराठी | बेंदूर सण | bendur festival information in Marathi | Pola festival