सण लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा
सण लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा

पतंग उत्सव संपूर्ण महिती मराठी |  पतंग उडविणे | मकर संक्रांती | Kite Flying Information in Marathi | Kite festival | Makar Sankranti









पतंग उत्सव संपूर्ण महिती मराठी |  पतंग उडविणे | मकर संक्रांती | Kite Flying Information in Marathi | Kite festival | Makar Sankranti






पतंगांच्या उत्सवावर निबंध, इतिहास  (Kite festival India 2023 Date, History in Marathi)



पतंगोत्सव किंवा पतंगांच्या सणाचा इतिहास काय आहे, तो का साजरा केला जातो, निबंध, वैज्ञानिक महत्त्व, मकर संक्रांती केव्हा आहे, लोहरी, पोंगल, कथा (Kite festival India date, history in Marathi) (Makar Sankranti, Lohari, Pongal, Story)



भारत देशात दरवर्षी अनेक प्रकारचे सण साजरे केले जातात आणि यापैकी एक सण म्हणजे पतंगांचा सण. होय, पतंगांचा सण संपूर्ण भारतात मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवशी आकाशात विविध प्रकारचे पतंग पाहायला मिळतात. एवढेच नाही तर भारतात दरवर्षी आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव साजरा केला जातो. शेवटी या सणाचे महत्त्व काय आणि हा सण कसा साजरा केला जातो. आज आम्ही तुम्हाला याबद्दल सांगणार आहोत.






Table of Contents - Kite Flying



  • पतंगांचा सण कधी साजरा केला जातो (when is Kite Festival)
  • भारतात मकर संक्रांती सण कधी आहे (Makar Sankranti and Kite Festival in India)
  • मकर संक्रांती का साजरी करा  (why celebrate Makar Sankranti festival)
  • गुजरातचा आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव (उत्तरायण) (International kite Festival In Gujrat)
  • आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव कधी आहे? (Kite festival or Uttarayan dates in Marathi)
  • प्राचीन चीनमधील पतंगांविषयी तथ्य (Facts about kites in Ancient China)
  • पतंग जगभरात उडवले जातात  (History of Kites facts)
  • वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न








पतंगांचा सण कधी साजरा केला जातो (when is Kite Festival)



नवीन वर्ष सुरू होताच आपल्या सणांचा उत्सवही सुरू होतो. जानेवारी महिन्यात, 13 तारखेला (2023), जिथे उत्तर भारतात लोहरी साजरी केली जाते. तर त्याचा पुढचा दिवस म्हणजे १४ तारखेला मकर संक्रांत साजरी केली जाते. मकर संक्रांतीच्या दिवशी पतंग उडवण्याची भारतात प्रथा आहे. या दिवशी लोक पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करतात आणि नंतर खिचडी खातात. खिचडी खाण्याव्यतिरिक्त लोक अनेक प्रकारचे दान देखील करतात. या दिवशी दान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. दान केल्यानंतर लोक पतंग उडवून हा दिवस साजरा करतात. एवढेच नाही तर या दिवशी तीळ आणि गूळ खाण्याची प्रथा आहे. गुळाचे गुणधर्म आणि फायदे देखील त्यांचे स्वतःचे फायदे आहेत.








भारतात मकर संक्रांती सण कधी आहे (Makar Sankranti and Kite Festival in India)



यंदा मकर संक्रांत १५ जानेवारीला (2023) आहे. मकर संक्रांत भारतात अनेक नावांनी ओळखली जाते. या सणाला कोलकात्यात पौष संक्रांती असे म्हणतात. तर तामिळनाडूमध्ये या सणाला पोंगल म्हणतात आणि गुजरातमध्ये हा सण उत्तरायण म्हणून ओळखला जातो. अर्थात, या सणाला अनेक नावे आहेत, परंतु या दिवशी प्रत्येकजण पतंग उडवतो आणि पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करतो. इतकेच नाही तर गुजरात राज्यात या पवित्र सणात पतंग उडवण्याची स्पर्धाही आयोजित केली जाते आणि लोक विविध प्रकारचे पतंग उडवण्याचा आनंद घेतात.







मकर संक्रांती का साजरी करा (why celebrate Makar Sankranti festival)



हिंदू धर्मानुसार या दिवशी सूर्य देव मकर राशीत प्रवेश करतो. त्याचबरोबर या दिवसापासून हवामानात बदल होऊन थंडी थोडी कमी होते. शेतकऱ्यांसाठी या दिवसाचे विशेष महत्त्व आहे. या दिवसापासून शेतकरी आपल्या पिकांची कापणी सुरू करतात. वर्षभरात एकूण बारा संक्रांती असतात, पण जानेवारी महिन्यात येणारी ही संक्रांती अतिशय शुभ मानली जाते. या दिवशी सूर्याची उत्तरायण संचलन सुरू होते, असे म्हणतात. उत्तरायण म्हणजे सूर्य पूर्वेकडून उत्तरेकडे सरकतो आणि या हालचालीदरम्यान सूर्याची किरणे चांगली मानली जातात. दुसरीकडे, जेव्हा सूर्य पूर्वेकडून दक्षिणेकडे सरकतो तेव्हा त्याची किरणे अशुभ मानली जातात. सूर्याच्या या उत्तरायण संचलनामुळे गुजरातमध्ये या सणाला उत्तरायण म्हणतात.







गुजरातचा आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव (उत्तरायण) (International kite Festival In Gujrat)



गुजरात राज्य दरवर्षी उत्तरायण किंवा मकर संक्रांतीच्या दिवशी मोठ्या प्रमाणावर आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सवाचे आयोजन करते. भारतातील इतर राज्यांसह अनेक देशांतील लोक या कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी येतात. एवढेच नाही तर या दिवशी पतंग उडवण्याची स्पर्धाही आयोजित केली जाते. ज्यामध्ये लोक उत्साहाने सहभागी होतात. दरवर्षी लाखो लोक हा सण साजरा करण्यासाठी गुजरात राज्याला भेट देतात. त्याचबरोबर गुजरात राज्यातही या दिवशी विशेष कार्यक्रम आयोजित केले जातात आणि काही दिवस आधीपासून राज्यात अनेक प्रकारचे कार्यक्रम सुरू होतात. येथील दुकानांमध्ये अनेक प्रकारचे पतंग पाहायला मिळतात. या उत्सवाच्या दिवशी आकाश पूर्णपणे रंगीबेरंगी होते.








2023 मध्ये आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव कधी आहे? (Kite festival or Uttarayan dates in Marathi)



यावर्षीही गुजरात राज्यातील अहमदाबाद शहरात आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सवाची सुरुवात झाली आहे. 6 जानेवारीपासून सुरू होणारा हा उत्सव 15 जानेवारीपर्यंतच पाहता येणार आहे. पतंगांशिवाय अनेक प्रकारच्या कार्यक्रमांचे उद्घाटनही या काळात होणार आहे. अहमदाबाद व्यतिरिक्त, गुजरातमधील सुरत, गांधीनगर आणि राजकोटसारख्या इतर शहरांमध्ये या उत्सवासंदर्भात अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. गुजरात व्यतिरिक्त राजस्थान, दिल्ली, महाराष्ट्र, तामिळनाडू या राज्यांमध्येही हा सण साजरा केला जातो. दिल्लीत अनेक ठिकाणी या दिवसासाठी विशेष कार्यक्रम आयोजित केले जातात, जिथे अनेक प्रकारचे पतंग पाहायला मिळतात. या दिवसानिमित्त राज्य सरकारकडून विशेष व्यवस्था करण्यात येते.








प्राचीन चीनमधील पतंगांविषयी तथ्य (Facts about kites in Ancient China)



प्रत्येक गोष्टीमागे जसा काही ना काही इतिहास असतो, तसाच पतंगाचाही इतिहास असतो. असे म्हणतात की चीन देशाने 2,800 वर्षांपूर्वी पतंग उडवण्यास सुरुवात केली होती. पतंगाचा शोध चीनमध्ये मोजी आणि लू बान नावाच्या दोन व्यक्तींनी लावला. त्या काळात बचावकार्य, वाऱ्याचा वेग आणि दळणवळणासाठी संदेश म्हणून पतंगाचा वापर केला जात असे. परंतु इ.स.पूर्व ५ व्या शतकापूर्वी ज्या उद्देशांसाठी पतंगांचा शोध लावला गेला, ते उद्देश आता बदलले आहेत आणि आता पतंगांचा वापर केवळ मनोरंजन म्हणून केला जातो.







पतंग जगभरात उडवले जातात (History of Kites facts)



चीनमधून सुरू झालेला पतंगबाजीचा हा ट्रेंड हळूहळू जगभर पसरला आणि सध्या जगातील अनेक देशांमध्ये पतंग उडवले जातात. या देशांच्या यादीत भारत, अमेरिका, मलेशिया आणि जर्मनी या देशांची नावे समाविष्ट आहेत. त्याच वेळी, पतंगोत्सव प्रत्येक देशात वेगवेगळ्या कारणांमुळे साजरा केला जातो. उदाहरणार्थ, चिली देशात स्वातंत्र्य दिनादरम्यान, तेथील रहिवासी पतंग उडवून त्यांचा स्वातंत्र्यदिन साजरा करतात. आणि जपानमध्येही आपल्या देवतेला प्रसन्न करण्यासाठी दरवर्षी मे महिन्यात पतंगबाजी केली जाते. याशिवाय अमेरिकेत जून महिन्यात पतंगांशी संबंधित अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. ज्यामध्ये स्थानिक लोक आणि मुले सक्रिय सहभाग घेतात. भारतातही स्वातंत्र्यदिन आणि मकर संक्रांतीच्या दिवशी आकाशात पतंग उडताना दिसतात.







वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न - पतंगांचा सण



प्रश्न: पतंगांचा सण कधी येतो?


उत्तर: जानेवारी महिन्यात




प्रश्न : पतंगांच्या सणाला काय म्हणतात?


उत्तर: मकर संक्रांत




प्रश्न: आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव 2023 कधी सुरू होत आहे?


उत्तर: ६ जानेवारी




प्रश्न: आंतरराष्ट्रीय पतंग महोत्सव २०२३ किती काळ चालेल?


उत्तर: 15 जानेवारीपर्यंत




प्रश्न: मकर संक्रांत कधी असते?


उत्तर: 15 जानेवारी 2023































पतंग उत्सव संपूर्ण महिती मराठी | पतंग उडविणे | मकर संक्रांती | Kite Flying Information in Marathi | Kite festival | Makar Sankranti

कृष्ण जन्माष्टमी संपूर्ण महिती मराठी | दहीहंडी |  गोकुळाष्टमी | Janmashtami Information in Marathi | Gokulashtami | Dahihandi











कृष्ण जन्माष्टमी संपूर्ण महिती मराठी | दहीहंडी |  गोकुळाष्टमी | Janmashtami Information in Marathi | Gokulashtami | Dahihandi





जेव्हा-जेव्हा पृथ्वीवर पाप आणि अधार्मिकता मर्यादेपलीकडे वाढली आहे, तेव्हा देवाने पृथ्वीवर अवतार घेतला आहे. भगवान विष्णूने एक ना एक उद्देश पूर्ण करण्यासाठी पृथ्वीवर अवतार घेतला. श्रीकृष्ण हा विष्णूचा अवतार होता. मथुरेच्या राजकन्या देवकी आणि वासुदेव यांच्या आठव्या अपत्य म्हणून जन्मलेल्या कान्हाचे बालपण गोकुळात आई यशोदेच्या कुशीत गेले. वसुदेवांनी कान्हाला राजा कंसापासून वाचवण्यासाठी त्याच्या जन्मानंतर लगेचच त्याचे चुलत भाऊ नंदबाबा आणि यशोदा यांना दिले होते. श्रीकृष्णाने आपल्या जन्मापासून आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर चमत्कार दाखवले. श्रीकृष्णाच्या जीवनाशी निगडीत अनेक कथा आहेत, ज्या मानव समाजाला शिकवतात. अनीति आणि पाप विरुद्ध योग्य मार्गदर्शन. त्यांचा जन्मदिवस भक्त दरवर्षी उत्सवाप्रमाणे साजरा करतात. यानिमित्ताने जाणून घ्या कृष्ण जन्माष्टमीचा इतिहास आणि महत्त्व.







कृष्ण जन्माष्टमीचा इतिहास



भारतात कृष्ण जन्माष्टमी हा सण मोठ्या थाटामाटात आणि भक्तिभावाने साजरा केला जातो. भाद्रपदाच्या कृष्ण पक्षातील अष्टमी तिथीला कारागृहात भाऊ कंसाचा अत्याचार सहन करणाऱ्या बहीण देवकीने आठवे अपत्य म्हणून श्रीकृष्णाला जन्म दिला, अशी हिंदू धर्मात श्रद्धा आहे. कंसाच्या अत्याचार आणि दहशतीपासून पृथ्वीला मुक्त करण्यासाठी भगवान विष्णू अवतरले. या आख्यायिकेनुसार दरवर्षी भाद्रपदाच्या अष्टमीला कृष्ण जन्माष्टमीचा सण साजरा केला जातो.







कृष्ण जन्माष्टमीचे महत्त्व



पुराणानुसार, श्री कृष्ण भगवान विष्णूचा अवतार आहे, जो त्रिमूर्तींपैकी एक आहे. दरवर्षी लोक या दिवशी कृष्णाचा आशीर्वाद आणि कृपा मिळविण्यासाठी उपवास करतात, मध्यरात्री विधीपूर्वक पूजा करतात. ते भजन गातात आणि त्यांची जयंती साजरी करतात. या दिवसासाठी मंदिरे विशेष सजवली जातात. काही ठिकाणी जन्माष्टमीला दहीहंडीही साजरी केली जाते.






कृष्ण जन्माष्टमी कशी साजरी केली जाते?



जन्माष्टमीला भाविक त्यांच्या श्रद्धेनुसार उपवास करतात. भगवान श्रीकृष्णाची विशेष पूजा केली जाते. बाळ गोपाळांचा जन्म मध्यरात्री झाला. त्यामुळे जन्माष्टमीच्या मध्यरात्री घरात उपस्थित असलेल्या लाडू गोपाळांच्या मूर्तीला जन्म दिला जातो. नंतर त्यांना आंघोळ घालून सुंदर कपडे घालायला लावले जातात. फुले अर्पण केली जातात आणि धूप आणि दिवे लावून पूजा केली जाते. कान्हाला अन्न अर्पण केले जाते. त्याला दूध-दही, लोणी विशेष आवडतात. म्हणूनच देवाला अन्नदान केल्यानंतर सर्वांना प्रसाद वाटला जातो.






दहीहंडी का आणि कशी साजरी केली जाते?



काही ठिकाणी जन्माष्टमीच्या दिवशी दहीहंडीचे आयोजन केले जाते. विशेषतः गुजरात आणि महाराष्ट्रात त्याचे महत्त्व आहे. दहीहंडीचा इतिहास खूप रंजक आहे. कान्हा लहानपणी खूप खोडकर होता. तो आपल्या खोडसाळपणासाठी संपूर्ण गावात प्रसिद्ध होता. कन्हैयाला लोणी, दही आणि दही खूप आवडते. त्याला लोणी इतकं आवडायचं की तो आपल्या मित्रांसोबत गावकऱ्यांच्या घरातून लोणी चोरून खात असे. कान्हाचे लोणी वाचवण्यासाठी स्त्रिया लोणीचे भांडे उंचावर टांगत असत, परंतु बाल गोपालने आपल्या मित्रांसह एक पिरॅमिड बनवला आणि त्याद्वारे उंचावर लटकलेल्या भांड्यातील लोणी चोरले. कृष्णाच्या या दुष्कृत्यांचे स्मरण करण्यासाठी जन्माष्टमीच्या वेळी लोणीचे भांडे उंचावर टांगले जाते. मुलं गाताना आणि नाचत असताना पिरॅमिड बनवतात आणि मडकेपर्यंत पोहोचतात आणि ते तोडतात. याला दहीहंडी म्हणतात, जो मुलगा वर पोहोचतो त्याला गोविंदा म्हणतात.










कृष्ण जन्माष्टमी संपूर्ण महिती मराठी | दहीहंडी | गोकुळाष्टमी | Janmashtami Information in Marathi | Gokulashtami | Dahihandi

मार्गशीर्ष महिना संपुर्ण माहिती मराठी । Margshirsh Mahina/Month Information Marathi | Margashirsha Mahina









मार्गशीर्ष महिना संपुर्ण माहिती मराठी । Margshirsh Mahina/Month Information Marathi | Margashirsha Mahina






मार्गशीर्ष महिना : मार्गशीर्ष महिन्यात हे काम अवश्य करा, जीवनात सुख-समृद्धी येईल असा विश्वास



मार्गशीर्ष महिना : या संपूर्ण महिन्यात भगवान श्रीकृष्णाची आराधना नियमानुसार करावी. असे केल्याने आर्थिक संकट दूर होते असे मानले जाते.



मार्गशीर्ष महीना : मार्गशीर्ष महिना म्हणजेच आघाण महिना 9 नोव्हेंबर 2022 पासून सुरू झाला आहे. हा महिना पूजा आणि धार्मिक कार्यासाठी खूप महत्त्वाचा मानला जातो. या महिन्यात भगवान श्रीकृष्णाच्या पूजेचे विशेष महत्त्व सांगण्यात आले आहे.



त्याच वेळी, या महिन्यात येणारी अमावस्या देखील खूप महत्वाची आहे. या दिवशी पितरांची पूजा करून अर्पण केले जाते. मान्यतेनुसार मार्गशीर्ष अमावस्येला पितरांच्या शांतीसाठी पितरांचे दान आणि अर्पण केल्यास त्यांचे आशीर्वाद प्राप्त होतात. हा महिना ८ डिसेंबरला संपणार आहे.






हे काम मार्श महिन्यात अवश्य करावे



ज्योतिष शास्त्रानुसार मार्गशीर्ष महिना हा भगवान विष्णूंचा अतिशय प्रिय महिना आहे. या संपूर्ण महिन्यात विधीपूर्वक भगवान विष्णूची पूजा केल्याने घरात सुख-समृद्धी येते असे मानले जाते.



या महिनाभर श्रीमद भागवत गीताचे पठण करावे.

- भगवान श्रीकृष्णाच्या मंत्रांचा जप करावा.

गंगेत किंवा कोणत्याही पवित्र नदीत स्नान करावे.

आपल्या क्षमतेनुसार दान करा.






मार्श महिन्यात चुकूनही हे काम करू नका



ज्योतिष शास्त्रानुसार संपूर्ण अगाहन महिन्यात मद्य इत्यादीचे सेवन करू नये. त्याचबरोबर जिऱ्याचा वापरही टाळावा. या महिन्याच्या सातव्या आणि आठव्या दिवशी कोणतेही शुभ कार्य करू नये. असे केल्याने धनहानी होते असे मानले जाते.









मार्गशीर्ष महिना संपुर्ण माहिती मराठी । Margshirsh Mahina/Month Information Marathi | Margashirsha Mahina

दसरा उत्सव संपुर्ण माहिती मराठी | विजयादशमी | आयुधा पूजा | Dussehra Information In Marathi | Dasara mahiti | Vijayadashami | Ayudha Puja










दसरा उत्सव संपुर्ण माहिती मराठी | विजयादशमी | आयुधा पूजा | Dussehra Information In Marathi | Dasara mahiti | Vijayadashami | Ayudha Puja







दसरा उत्सवाची संपूर्ण माहिती मराठीत - Dussehra Information In Marathi



दसरा हा हिंदू लोकांचा मुख्य सण आहे. दसऱ्याला विजयादशमी आणि आयुधा पूजा असेही म्हणतात. दसरा सण अश्विन महिन्यातील दशमी तिथीला म्हणजेच सप्टेंबर किंवा ऑक्टोबर महिन्यात साजरा केला जातो. भगवान रामाने या दिवशी रावणाचा वध केला. असत्यावर सत्याचा विजय म्हणून दसरा साजरा केला जातो. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांनंतर दहाव्या दिवशी हा सण साजरा केला जातो. हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.







दसरा कसा साजरा केला जातो?



भारतात दसरा मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. दसरा हा वर्षातील सर्वात शुभ तिथींपैकी एक आहे. या दिवशी लोक नवीन कामाला सुरुवात करतात. या दिवशी शस्त्रांची पूजा केली जाते. दसरा सण साजरा करण्यासाठी काही ठिकाणी जत्रेचे आयोजन केले जाते. या मेळ्यांमध्ये विविध वस्तू, बांगड्या, खेळणी, कपडे विकले जातात.



या मेळ्यांमध्ये अनेक प्रकारचे पदार्थ असतात.दसर्‍याच्या दिवशी लोक घर, कार्यालय, दुकान यांच्या दारावर फुलांच्या हार घालतात. लोक या दिवशी आपल्या वाहनांना फुलांचा हार घालतात.



रावणाचा मोठा पुतळा बनवून त्याचे दहन केले जाते. हा सण शस्त्रपूजनाचा, आनंदाचा आणि आनंदाचा उत्सव आहे. दसऱ्याच्या दिवशी गावातील किंवा शहरातील मोठ्या मैदानावरही रामलीलाचे आयोजन केले जाते. या दिवशी कलाकार श्री रामाच्या जीवनातील प्रमुख प्रसंग नाटकांच्या माध्यमातून मांडतात.







दसरा का साजरा केला जातो?



हिंदू ग्रंथानुसार रावणाने रामाची पत्नी सीतेचे अपहरण केले. यानंतर रामाने लंकेला जाऊन रावणाचा वध केला. त्यामुळे हा दिवस वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीकही मानला जातो.



या दिवशी देवी दुर्गेने महिषासुराचा वध केला. यानंतर हा सण वाईटावर चांगल्याचा विजय आणि असत्यावर सत्याचा विजय मानला जातो.







दसऱ्याचे महत्त्व -



दसऱ्याचा हा सण अत्यंत महत्त्वाचा सण आहे. दसरा हा सण वाईटावर चांगल्याचा विजय म्हणून साजरा केला जातो. हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवशी लोक आपल्यातील वाईट गोष्टींचा अंत करतात आणि नवीन जीवन सुरू करतात.



या दिवशी स्वामींची पाने घरात आणणे शुभ मानतात. या दिवशी लोक नवीन कामाला सुरुवात करतात. या दिवशी नवीन कार्य सुरू करणे शुभ मानले जाते.


 




कोणत्या राज्यात दसरा कसा साजरा केला जातो?



१) महाराष्ट्र – दसरा



महाराष्ट्रात नवरात्री नऊ दिवस तर दसरा दहाव्या दिवशी साजरा केला जातो. या दिवशी माता सरस्वती आणि माता सरस्वतीच्या तांत्रिक प्रतीकांची पूजा केली जाते. या दिवशी लोक आपल्या घराच्या, कार्यालयांच्या आणि दुकानांच्या दारावर फुलांच्या हार घालतात.



लोक त्यांच्या वाहनांना फुलांचा हार घालतात. कोणत्याही गोष्टीची सुरुवात करण्यासाठी हा दिवस शुभ मानला जातो. हा दिवस शिक्षणाची सुरुवात करण्यासाठी शुभ मानला जातो. हा दिवस विवाह, घर वाढवणे, नवीन घर खरेदीसाठी शुभ मानला जातो.







२) म्हैसूर – दसरा



म्हैसूरचा दसरा जगभरात प्रसिद्ध आहे. म्हैसूरमध्ये दसरा मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. म्हैसूरमधील दसऱ्याची सुरुवात 15 व्या शतकात विजयनगरच्या राजांनी केली. म्हैसूरमधील दसऱ्याचे मुख्य आकर्षण म्हणजे म्हैसूर पॅलेस. या उत्सवाच्या सर्व दिवसांमध्ये म्हैसूर पॅलेस दररोज संध्याकाळी 7 ते 10 या वेळेत सुमारे 1,00,000 बल्बांनी उजळतो. राजवाड्यासमोर सांस्कृतिक आणि धार्मिक कार्यक्रमही केले जातात.



या सणानिमित्त म्हैसूर शहरातील रस्त्यांवर दसरा मिरवणूक निघते. याला जंबो राईड असेही म्हणतात. या मिरवणुकीचे मुख्य आकर्षण म्हणजे चामुंडेश्वरी देवीची मूर्ती. हे सुमारे 750 किलो सोने असलेल्या सजवलेल्या हत्तीच्या वर सोन्याच्या मंटपावर ठेवलेले आहे. मिरवणुकीत नृत्य गट, संगीत बँड, सजवलेले हत्ती, घोडे आणि उंट यांचा समावेश आहे.






३) हिमाचल प्रदेश – दसरा



हिमाचल प्रदेशातील कुल्लू दसरा खूप प्रसिद्ध आहे. हिमाचल प्रदेशातील लोक या सणासाठी पारंपारिक कपडे परिधान करतात. ढोल, नगाडे, तुतारी, बगळे घेऊन लोक बाहेर पडतात.



लोक मिरवणूक काढतात आणि त्यांच्या ग्रामदेवतेची आराधना करतात. पालखीत देवतांच्या मूर्ती सुंदर सजवल्या जातात. या दिवशी लोक त्यांचे मुख्य देवता रघुनाथजींची पूजा करतात.







४) पंजाब –  दसरा



पंजाबमध्ये दसऱ्याचे नऊ दिवस उपवास केले जातात आणि नऊ दिवस आईच्या नऊ अवतारांची पूजा केली जाते. या सणाला लोक मिठाई आणि भेटवस्तू देतात. या उत्सवात रात्रीच्या जागराचे आयोजन केले जाते आणि मातेचे भक्त भजन करतात. नवरात्रीच्या नवव्या दिवशी नऊ लहान मुलींना घरात बोलावून मातेचा प्रसाद खाऊ घालून उपवास सोडला जातो.






 

५) राजस्थान –  दसरा



राजस्थानमधील कोटा येथे दसरा मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. दसरा पाहण्यासाठी अनेक लोक येथे येतात. दसऱ्याच्या दिवशी येथे भजन, कीर्तन, स्पर्धा आयोजित केल्या जातात. राजस्थानच्या काही भागात या दिवशी विविध कार्यक्रम साजरे केले जातात.






 

६) उत्तर भारत – दसरा



उत्तर भारतात दसऱ्याच्या वेळी रामलीला आयोजित केली जाते. त्यात गायन आणि संगीत आहे. सर्वात आकर्षक रामलीला अयोध्या, वृंदावन, रामनगर, बनारस, अल्मोडा, मधुबनी येथे होते. जास्तीत जास्त रामलीला रामचरितमानसवर आधारित आहेत.






७) मंगलोर – दसरा



मंगळुरू येथील दसऱ्याला भाविकांची मोठी गर्दी होते. येथे दसऱ्याला टायगर डान्स आणि बिअर डान्स हे आकर्षणाचे केंद्र आहे. या उत्सवानिमित्त शहर दहा दिवस रोषणाईने सजवले जाते. काही सांस्कृतिक कार्यक्रमही येथे आयोजित केले जातात.











दसरा उत्सव संपुर्ण माहिती मराठी | विजयादशमी | आयुधा पूजा | Dussehra Information In Marathi | Dasara mahiti | Vijayadashami | Ayudha Puja

वसुबारस संपुर्ण माहीती मराठी | गोवत्स द्वादशी | नंदिनी व्रत  | Vasubaras Information in Marathi | Govatsa Dwadashi | Nandini Vrat |  Diwali








वसुबारस संपुर्ण माहीती मराठी | गोवत्स द्वादशी | नंदिनी व्रत  | Vasubaras Information in Marathi | Govatsa Dwadashi | Nandini Vrat |  Diwali





दिवाळी का साजरी केली जाते हे बहुतेकांना माहीत असले तरी त्याची सुरुवात गायींच्या पूजेने होते हे अनेकांना माहीत नाही. वसु बारस हा गाईच्या पूजेला समर्पित दिवस आहे आणि दिवाळीचा पहिला दिवस आहे. हिंदू कॅलेंडरनुसार, कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षाच्या तारीखेला वसु बारस आहे. 



हिंदू पौराणिक कथांमध्ये, गायीला पवित्र आणि देवाचा अवतार मानले जाते. या दिवसाला वेगवेगळ्या प्रदेशात वसुबारस, गोवत्स द्वादशी किंवा नंदिनी व्रत असेही म्हणतात. तथापि, हा सण महाराष्ट्र राज्यात सर्वात ठळकपणे साजरा केला जातो जेथे तो गायी आणि वासरांच्या सन्मानाशी संबंधित आहे.



या सणाचा उगम समुद्र मंथन या पौराणिक कथेशी संबंधित आहे, ज्या काळात देव आणि दानव समुद्रमंथन करून अमृत किंवा जादुई अमृत शोधण्याच्या शर्यतीत होते. या प्रक्रियेत दैवी गाय कामधेनू सात महान देवांची देणगी म्हणून उदयास आली. कामधेनू हे मातृत्व, प्रजनन, देवत्व आणि पालनपोषण यांच्या आशीर्वादांशी संबंधित आहे. दैवी प्राणी देखील भगवान कृष्ण, विष्णू अवतार यांच्याशी जवळून संबंधित आहे.



आश्विन कॅलेंडर महिन्यातील कृष्ण पक्षातील द्वादशी तिथीला वसु बारस साजरा केला जातो. हा सण गायी आणि वासरांच्या सन्मानार्थ आहे. 'वसू' म्हणजे गाय आणि 'बारस' म्हणजे बारावा दिवस.








गोवत्स द्वादशी



धनत्रयोदशीच्या एक दिवस आधी गोवत्स द्वादशी साजरी केली जाते, हा दिवाळीचा पहिला दिवस मानला जातो.








वसु बारस उत्सवाचा इतिहास - 




इतिहास आणि पौराणिक कथेनुसार दिवाळीच्या पहिल्या दिवशी गायी आणि वासरांची पूजा केली जाते. या दिवशी गायी आणि वासरांचा आदर करण्यासाठी लोक दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन टाळतात.



गोवत्स द्वादशी वसु बारस म्हणून साजरी करतात.

हा सण विशेषतः महाराष्ट्रात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो, लोक गोवत्स द्वादशीला वसु बारस म्हणतात. या सणात महिला उपवास करतात आणि गायीची पूजा करतात. ते श्रीकृष्णाची पूजाही करतात. तसेच लोक नवीन कपडे घालतात आणि रांगोळी डिझाइन, दिवे आणि रंगांनी त्यांची घरे सजवतात आणि पवित्र गायींची पूजा केली जाते. हिंदू धर्मात गायीला पवित्र मानले जाते. दुसरीकडे, गुजरात सरकार द्वादशीला वाघ बारस म्हणून साजरी करते.









वसुबारस संपुर्ण माहीती मराठी | गोवत्स द्वादशी | नंदिनी व्रत | Vasubaras Information in Marathi | Govatsa Dwadashi | Nandini Vrat | Diwali

बलिप्रतिप्रदा संपुर्ण माहीती मराठी |  दिवाळी पाडवा | बलिपद्यामी | Balipratipada Festival Information in Marathi | balipadyami | Diwali Padwa









बलिप्रतिप्रदा संपुर्ण माहीती मराठी |  दिवाळी पाडवा | बलिपद्यामी | Balipratipada Festival Information in Marathi | balipadyami | Diwali Padwa






बलिप्रतिप्रदा किंवा बलिपद्यामी हा सण दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी गोवर्धनासोबत साजरा केला जातो. हा सण प्रामुख्याने महाराष्ट्र, उत्तर भारत आणि कर्नाटकात साजरा केला जातो. गोवर्धन पूजेत गोवर्धन पर्वत आणि भगवान श्रीकृष्ण यांची पूजा केली जाते, तर बलिप्रतिप्रदामध्ये राक्षसांचा राजा बळीची पूजा केली जाते. बली प्रतिपदेला महाराज बळी पृथ्वीवर आल्याच्या आनंदात पूजा केली जाते. दक्षिण भारतात, ओणमच्या वेळी राजा बळीची पूजा केली जाते, तर भारताच्या इतर भागांमध्ये तो बली प्रतिप्रदा म्हणून साजरा केला जातो. ओणम आणि बली प्रतिपदेची पूजा सारखीच आहे. 








Table of Contents - Balipratipada



  • बलिप्रतिपदा पूजा विधि कथा महत्त्व बलिप्रतिपदा महात्व पूजा विधि कथा मराठीत (Balipratipada Mahatv Puja Vidhi Katha In Marathi) 
  • बली प्रतिपदा कधी साजरी केली जाते? (How to Celebrate Balipratipada) 
  • बली प्रतिपदा साजरी करण्याची पद्धत, उपासना पद्धत (Balipratipada puja vidhi) 
  •  बली प्रतिपदा संबंधित कथा (Balipratipada Katha) 









बलिप्रतिपदा पूजा विधि कथा महत्त्व बलिप्रतिपदा महात्व पूजा विधि कथा मराठीत (Balipratipada Mahatv Puja Vidhi Katha In Marathi)





बली प्रतिपदा कधी साजरी केली जाते? (How to Celebrate Balipratipada)



बली प्रतिपदा हा सण ऑक्टोबर, नोव्हेंबरमध्ये येतो. बली प्रतिप्रदा हा सण हिंदू कॅलेंडरच्या कार्तिक महिन्याच्या पहिल्या दिवशी साजरा केला जातो, जो प्रतिप्रदेचा पहिला दिवस देखील आहे. त्याला आकाशदीप असेही म्हणतात. पश्चिम भारतात, हा सण विक्रम संवत कॅलेंडरच्या पहिल्या दिवशी साजरा केला जातो. गुजरातमध्ये हे नवीन वर्ष म्हणून साजरे केले जाते, त्याचप्रमाणे या दिवसापासून नवीन विक्रम संवत वर्ष सुरू होते.





  • बली प्रतिपदा पूजा दिनांक - 26 ऑक्टोबर 2022
  • बली प्रतिपदा पूजा सकाळी - 06:36 ते 08:47 (2 तास 11 मि)
  • बली प्रतिपदा पूजा संध्याकाळचा मुहूर्त - 15:21 ते 17:32 (2 तास 11 मिनिटे)








बली प्रतिपदा साजरी करण्याची पद्धत, उपासना पद्धत (Balipratipada puja vidhi) –




बली प्रतिपदा साजरी करण्याची पद्धत प्रत्येक राज्याची वेगळी असते. साधारणपणे या सणाला हिंदू लोक एकमेकांच्या घरी जातात, भेटवस्तूंची देवाणघेवाण करतात, असे केल्याने राजा बळी आणि देव प्रसन्न होतात, असे म्हटले जाते.



या दिवशी सर्वप्रथम कुटुंबातील सर्व सदस्य लवकर उठून तेल लावून आंघोळ करतात, त्याला तेल स्नान म्हणतात. असे केल्याने शरीरातील बाह्य अशुद्धी सोबतच मन देखील स्वच्छ होते असे म्हणतात. यानंतर नवीन कपडे परिधान केले जातात, जे अनिवार्य आहे.



घरातील महिला आणि मुली मिळून अंगणात आणि घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारात रांगोळी काढतात. ही रांगोळी तांदळाच्या पिठापासून बनवली जाते.


यानंतर राजा बळी आणि त्याची पत्नी विंध्यावली यांची पूजा केली जाते. प्रतिकात्मकरीत्या या दिवशी माती किंवा शेणापासून सात किल्ल्यांचा आकार तयार केला जातो.



संध्याकाळच्या वेळी अनेक दिव्यांनी घरे सजवली जातात. मंदिरांमध्येही विशेष कार्यक्रम आयोजित केले जातात, दिव्यांची सुंदर सजावट केली जाते.



या दिवशी लोक राजा बळीचे स्मरण करतात आणि राजा बळीचे राज्य लवकरात लवकर पृथ्वीवर यावे अशी प्रार्थना करतात.





उत्तर भारतात या दिवशी एक वेगळी प्रथा आहे. या दिवशी जुगार खेळला जातो, ज्याला पाचिकालू म्हणतात. त्याच्याशी एक आख्यायिका जोडलेली आहे. असे म्हणतात की या दिवशी भगवान शिव आणि माता पार्वती हा खेळ खेळतात, ज्यामध्ये माता पार्वतीचा विजय होतो. यानंतर शिव-पार्वतीचा मुलगा कार्तिक हा आपल्या आई पार्वतीसोबत हा खेळ खेळतो, ज्यामध्ये तो माता पार्वतीचा पराभव करतो. यानंतर आई पार्वतीचा मुलगा गणेश आपल्या भावासोबत हा खेळ खेळतो. गणेशजी आपला भाऊ कार्तिक सोबत फासेचा हा खेळ जिंकतात. काळाबरोबर बदल झाला आहे, आता लोक बली प्रतिपदेच्या दिवशी संपूर्ण कुटुंबासह पत्ते खेळतात.



महाराष्ट्रात या दिवसाला पाडवा असेही म्हणतात, जिथे राजेही बळीची पूजा करतात. या दिवशी पती पत्नीला भेटवस्तू देतात.



तामिळनाडू आणि कर्नाटकातील शेतकरी समुदाय हा सण साजरा करतात. या दिवशी अधिक लोक केदार गौरी व्रत, गौ पूजन, गौरम्मा पूजा करतात. तेथे या दिवशी गायीची पूजा करण्यापूर्वी गोठ्याची पूर्णपणे स्वच्छता केली जाते.



या दिवशी गाईच्या शेणापासून राजा बळीची मूर्ती तयार केली जाते. त्यासाठी आधी लाकडी चौकटीवर कोलाम किंवा रांगोळी काढली जाते. यानंतर त्यावर गायीच्या शेणाने त्रिकोणी आकार तयार केला जातो, ही बलिदानाची मूर्ती आहे. त्यानंतर झेंडूच्या फुलांनी सजवून त्यांची पूजा केली जाते.









बली प्रतिपदा संबंधित कथा (Balipratipada Katha) -



 

हिंदू पौराणिक कथेनुसार, बाली नावाचा एक राक्षस राजा होता, ज्याच्या शौर्याची सर्वत्र चर्चा होती. हा दैत्य राजा भगवान विष्णूचा परम भक्त होता. राक्षस असूनही तो अतिशय उदार आणि दयाळू होता. या राजाच्या राज्याची सर्व प्रजा आपापल्या राजावर खूप आनंदी होती. राजा नेहमी नीतिमत्ता आणि न्यायासाठी उभा राहिला. बालीला अजिंक्य मानले जात होते, तो म्हणत असे की त्याला कोणीही हरवू शकत नाही. भगवंताचे उपासक असूनही त्यांच्या बोलण्यात गर्व आणि अहंकार दिसून आला. या राजाचा हा स्वभाव विष्णूच्या खऱ्या भक्तांना, प्रामुख्याने सर्व देवतांना आवडला नाही. राक्षस राजाच्या लोकप्रियतेचा सर्व देवी-देवतांना हेवा वाटला. मग सर्व देवी-देवता एकत्र विष्णूकडे जातात आणि मदत मागतात.



विष्णूजी पुन्हा एकदा पृथ्वीवर अवतरले. यज्ञ नष्ट करण्यासाठी विष्णूजी वामन अवतारात येतात. विष्णूने पृथ्वीवर दहा अवतार घेतले होते, वामन हा त्यांचा पाचवा अवतार होता. ते पृथ्वीवर वाईटाचा नाश करण्यासाठी, सुख, समृद्धी आणि शांतीसाठी आले होते. वामन हा एक बटू ब्राह्मण होता, जो बळी राजाकडे भिक्षा मागण्यासाठी जात होते. राजा बळीच्या राज्यात त्या दिवशी अश्वमेव यज्ञ चालू आहे. हा यज्ञ पूर्ण झाला असता तर राजा बळीचा पराभव करणे या जगात कोणालाच शक्य झाले नसते. एवढ्या मोठ्या प्रसंगी बळीच्या राज्यात आल्यावर राजा बळीने ब्राह्मणाला पूर्ण आदराने बोलावून आदरातिथ्य केले. राजा बळी वामनाला विचारतो की ते त्यांची सेवा कशी करू शकतो, त्यांना काय हवे आहे. तेव्हा विष्णूच्या रूपात वामन राजाला बोलतो की त्याला फार काही नको, फक्त तीन एकर जमीन. हे ऐकून बाली ताबडतोब तयार झाला, कारण त्याच्याकडे कोणत्याही गोष्टीची कमतरता नाही, पृथ्वी आणि पाताळ हे त्याचेच आहे आणि जर अश्वमेव यज्ञ पूर्ण झाला असता तर देवलोकातही बळी राजाने राज्य केले असते.






राजा बली वामन पहिले पाऊल उचलण्यास सांगतात. त्यानंतर वामन त्यांच्या विशाल, वैश्विक रूपात येतात, जे पाहून प्रत्येकजण आश्चर्यचकित होतो. वामन पहिले पाऊल टाकतो, ज्याच्या खाली संपूर्ण विश्व, अवकाश येतो, त्यानंतर दुसऱ्या चरणात संपूर्ण पृथ्वी सामावून घेते. वामनाला तिसरे पाऊल टाकायला जागा उरली नाही, मग बळीने आपले डोके त्याच्यासमोर ठेवले, जेणेकरून वामनाने दिलेले नवस पूर्ण व्हावे. वामनाचे हे रूप पाहून बलीला समजले की ही विष्णूची लीला आहे. विष्णू बलीला पाताळलोकात राहण्यास सांगतो. बळीने भगवान विष्णूला एक दिवस मिळावा अशी प्रार्थना केली जेव्हा तो येऊन त्यांच्या लोकांना, त्यांच्या प्रजेला पाहू शकेल. बली प्रतिपदेचा दिवस हा राजा बळीच्या पृथ्वीवर येण्याचा दिवस मानला जातो (दक्षिण भारतात, ओणमच्या दिवशी, राजा बळी पृथ्वीवर आला असे मानले जाते) हा दिवस उजेडाचे प्रतीक मानला जातो. विष्णू जी बलीला सांगतात की तो नेहमीच त्यांचा आध्यात्मिक गुरू असेल. त्यासोबत ते म्हणतात की बली हा पुढचा इंद्र असेल, पुरंदर हा सध्याचा इंद्र आहे. 



या कथेशिवाय असेही सांगितले जाते की जेव्हा विष्णूने बळीला पाताललोकात पाठवले, तेव्हा त्यांचे आजोबा प्रल्हाद (विष्णूजींचे सर्वात मोठे भक्त) बळीला पाताललोकचा राजा बनवण्यासाठी विष्णूला नम्र करतात. विष्णूजी त्यांच्या सर्वात प्रिय भक्ताला सहमती देतात आणि बळीला अधोलोकाचा राजा म्हणून घोषित करतात. यासोबतच त्यांना एक दिवस पृथ्वीवर येण्याची परवानगीही देतात.










बलिप्रतिप्रदा संपुर्ण माहीती मराठी | दिवाळी पाडवा | बलिपद्यामी | Balipratipada Festival Information in Marathi | balipadyami | Diwali Padwa

दीपावली/दिवाळी सण संपुर्ण माहीती मराठी | Diwali / Dipawali  Festival Information in Marathi









दीपावली/दिवाळी सण संपुर्ण माहीती मराठी | Diwali / Dipawali  Festival Information in Marathi




दीपावली आणि दिवाळी हा हिंदू धर्मातील सर्वात मोठा सण मानला जातो, जो प्रत्येक भारतीय दरवर्षी मोठ्या उत्साहाने साजरा करतो. कार्तिक महिन्यातील अमावास्येला हा सण साजरा केला जातो. हा सण दरवर्षी ऑक्टोबर किंवा नोव्हेंबर महिन्यात येतो. प्रत्येक सणामागे एक कथा असते, जी प्रत्येक व्यक्तीला त्या सणाचे महत्त्व समजावून सांगते. दिवाळी हे वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक मानले जाते. हा प्रकाशाचा सण आहे, जो अंधारात प्रकाशाच्या विजयाचे प्रतीक आहे. भारत देशातील हा एकमेव सण आहे, जो 5 दिवस चालतो, आणि हा सण येण्याच्या 1 महिना आधी लोक त्याची नशा करतात. सगळीकडे सणाची जल्लोष पाहायला मिळतो, बाजार, हाट, घर सजलेलं असतं. या उत्सवाची नशा अशी आहे की ती संपल्यानंतरही लोक त्यातून बाहेर पडू शकत नाहीत. सणासुदीनंतर काम करावेसे वाटत नाही.









Table of Contents - Diwali



  • दिवाळीचे महत्त्व आणि तोटे (Diwali Mahatav Labh Nuksaan In Marathi)
  • दिवाळी साजरी (Deepawali or Diwali Celebration)
  • दिवाळीचे फायदे (Diwali Benefits)
  • दिवाळीचे तोटे 








दिवाळीचे महत्त्व आणि तोटे (Diwali Mahatav Labh Nuksaan In Marathi)




14 वर्षांच्या वनवासानंतर राजा राम अयोध्येला परतले तेव्हा सर्व प्रजाजनांनी आपल्या राजाच्या पुनरागमनाच्या आनंदात दीप प्रज्वलित करून पूजनीय भावनेने त्यांचे असे भव्य स्वागत केले, ज्यामुळे त्या दिवसाची काळी रात्र उजळून निघाली. हा सण जेव्हापासून पाच दिवस साजरा केला जातो तेव्हापासून काही धार्मिक कथा सर्व दिवसांशी जोडल्या जातात.



दिवाळी हा खरे तर भेटीचा सण आहे, त्यात प्रत्येकजण आप्तेष्टांना भेटतो, आनंद वाटून घेतो. आजच्या व्यस्त जीवनात सणाचे महत्त्व वाढले आहे, सणामुळे प्रत्येकजण आपल्या कुटुंबातील सदस्यांना भेटतो, आनंदाचे दोन क्षण घालवतो, ज्यामुळे मनाला बळ मिळते. संबंध. सोबती आहेत, छोटे-मोठे वाद दूर होतात.



नातेसंबंधातील अंतर कमी करण्यात सणांची विशेष भूमिका असते आणि आजच्या काळात त्याचे महत्त्व सगळ्यात जास्त कळते ज्यांनी कुटुंबाला हार घालण्याचे स्वप्न पाहिले.



दिवाळी हा व्यापार्‍यांचा खास सण मानला जातो, यातून त्यांचे नवीन वर्ष सुरू होते आणि वर्षभराचा हिशेब पूर्ण करून नवीन हिशेबपुस्तके तयार केली जातात. दिवाळीपर्यंत सर्व जुने व्यवहार उरकून नवीन वर्ष सुरू होते.









दिवाळी साजरी (Deepawali or Diwali Celebration)




• दिवाळीची तयारी अनेक दिवसांपासून सुरू असते, ज्याची सुरुवात घराच्या स्वच्छतेपासून होते. सणाच्या आनंदात वर्षभराचा कचरा घराबाहेर टाकला जातो. असे म्हटले जाते की लक्ष्मी स्वच्छ ठिकाणी राहते, म्हणून लोक आपले संपूर्ण घर खास करून स्वच्छ करतात.



• घरे विविध प्रकारे रंगविली जातात आणि सजवली जातात.



• दिवाळीत पदार्थांना विशेष महत्त्व असते, खास प्रकारचे गोड-खारट पदार्थ तयार केले जातात. ज्याचा अनेक दिवस विचार केला जातो.



• दीपावलीमध्ये नवीन कपड्यांचे महत्त्व आहे, कुटुंबातील प्रत्येक व्यक्ती नवीन कपडे परिधान करून पूजा करतात.



• अनेक भेटवस्तू खरेदी केल्या जातात ज्या मित्र आणि नातेवाईकांना प्रेमाने दिल्या जातात, ज्यामुळे नातेसंबंध मजबूत होतात.



• घरी आणि इतर ठिकाणी काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांनाही भेटवस्तू दिल्या जातात.



• आजच्या आधुनिक काळात, दीपावली देखील आधुनिक पद्धतीने साजरी केली जाते, उच्च कुटुंबे अनेक दिवस विशेष पार्टी आयोजित करतात ज्यामध्ये ते सर्वांना भेटतात, ज्यामुळे कुटुंब, व्यवसाय आणि इतर संबंध सुधारतात.



• दीपावलीनंतर प्रत्येकजण आपापल्या खास नातेवाईक आणि मित्रांच्या घरी जातो, मोठ्यांचे आशीर्वाद घेतले जातात आणि लहानांचे आशीर्वाद घेतले जातात.









दिवाळीचे फायदे (Diwali Benefits)




• लहान-मोठ्या सर्व व्यावसायिकांसाठी हा काळ विशेष कमाईचा आहे.


• दीपावलीमुळे सर्व प्रकारच्या व्यवसायाला चालना मिळते कारण या सणात सर्व काही नवीन येते. घराची सजावट, कपडे, दागिने, खाणेपिणे या सर्व गोष्टींवर लोक खर्च करतात.


• नात्यात गोडवा आणणाऱ्या दिवाळीमुळे परस्पर प्रेम वाढते.


• स्वच्छतेचे खूप महत्त्व आहे, त्यामुळे घरे आणि आजूबाजूचे वातावरण स्वच्छ राहते, जे आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. या सणाच्या निमित्ताने वर्षातून एकदा संपूर्ण घराची साफसफाई करून त्यांना नवा रंग दिला जातो. हा उत्सव नसेल तर तो होणे कठीण आहे.


• कुटिरोद्योगांसाठीही दिवाळीचा सण आनंदाचा असतो. चिकणमातीसारखे, फर्निचर हे कुटीर उद्योग बनवतात, ज्यातून त्यांचा उदरनिर्वाह चालतो.











दिवाळीचे तोटे



• फटाक्यांमुळे प्रदूषण पसरते.


• दिव्यांमध्ये टाकाऊ तेल जळते


• खूप जास्त मिठाई आणि पदार्थ आरोग्य खराब करतात.


• दिव्यांच्या सजावटीमुळे विद्युत ऊर्जा वाया जाते.


• सांडपाणी वाहून जाते.


• लोक दिखाव्याच्या कामात अवाजवी खर्च करतात.




जिथे फायदे आहेत तिथे तोटेही आहेत. दीपावली हा एक मोठा सण आहे जो अपार आनंद आणि प्रेम घेऊन येतो, पण जपून आणि विचारपूर्वक साजरा केला तर नुकसान होत नाही तर आनंद मिळतो.









दिवाळीचे पाच दिवस




१) धनत्रयोदशी - दिवाळी



दिवाळीच्या पहिल्या दिवसाला धनत्रयोदशी म्हणतात. दिवाळीच्या सणाची सुरुवात धनत्रयोदशीपासून होते, ज्याला देश असेही म्हणतात. या दिवशी आरोग्याची देवता धन्वंतरी, मृत्यूची देवता यम, लक्ष्मी देवी आणि कुबेर यांची पूजा केली जाते.



मान्यतेनुसार भगवान धन्वंतरी अमृत कलश घेऊन अवतरले होते. त्यानंतर ती तारीख धनत्रयोदशी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. या दिवशी भांडी, सोने-चांदी खरेदी करणे शुभ मानले जाते.








२) नरक चतुर्दशी - दिवाळी



धनत्रयोदशीच्या दुसऱ्या दिवशी नरक चतुर्दशी साजरी केली जाते. याला छोटी दिवाळी, काली चतुर्दशी आणि रूप चौदस असेही म्हणतात. या दिवशी सर्व लोक आपापल्या घरी दिवा लावतात. असे मानले जाते की या दिवसापासून माता लक्ष्मी घरात प्रवेश करते. असे मानले जाते की या दिवसापासून भगवान श्रीकृष्णाने नरकासुर या राक्षसाचा वध केला होता आणि त्याद्वारे 16 हजारांहून अधिक महिलांना नरकासुराच्या तुरुंगातून मुक्त केले होते.



तेव्हापासून हा दिवस नरक चतुर्दशी म्हणूनही ओळखला जातो. मान्यतेनुसार जो व्यक्ती या दिवशी यमराजासाठी दिवा लावतो त्याला जीवनातील संकटांपासून मुक्ती मिळते आणि अकाली मृत्यूची भीती नसते. त्यामुळे या दिवशी लोक यमराजाच्या नावाने दिवा लावतात.








३) दिवाळी – 



दिवाळीच्या तिसऱ्या दिवसाला दीपावली म्हणतात. हा दिवस दिवाळीचा मुख्य दिवस आहे. या दिवशी लक्ष्मीची पूजा केली जाते. कार्तिक महिन्याच्या अमावास्येला समुद्रमंथनातून देवी लक्ष्मी प्रकट झाली. माता लक्ष्मी ही संपत्ती, ऐश्वर्य, वैभव आणि सुख-समृद्धीची देवी मानली जाते.



अमावस्येचा अंधार दिव्यांनी प्रकाशित होतो, म्हणून या दिवशी दिवे लावले जातात. दुसरी मान्यता अशी आहे की भगवान राम, रामाचा भाऊ लक्ष्मण आणि माता सीता 14 वर्षांचा वनवास संपवून घरी परतले. त्यामुळे त्यांच्या स्वागतासाठी अयोध्यावासीयांनी संपूर्ण शहरात दिवे लावले होते. त्यामुळे या दिवसापासून दिवाळी सण साजरा केला जातो. या दिवशी रात्री लक्ष्मीची पूजा केली जाते.








४) गोवर्धन पूजा –



दिवाळीचा चौथा दिवस गोवर्धन पूजा किंवा अन्नकूट उत्सव म्हणूनही ओळखला जातो. या दिवसाला पाडवा किंवा प्रतिपदा असेही म्हणतात. या दिवशी घरातील गाय, बैल, बकरी यांसारख्या पाळीव प्राण्यांना आंघोळ घालून सजावट केली जाते. या दिवशी घराच्या अंगणात गाईच्या शेणापासून गोवर्धन बनवले जाते आणि त्याची पूजा केल्यानंतर भांडी अर्पण केली जातात.



अशीही एक मान्यता आहे की त्रेतायुगात इंद्रदेव गोकुळवासीयांवर रागावले आणि त्यांनी खूप पाऊस पाडला. त्यावेळी भगवान श्रीकृष्णाने आपल्या करंगळीवर गोवर्धन पर्वत उचलला. त्या दिवसापासून गोवर्धन पूजा साजरी केली जाते.








५) भाई दूज -



दिवाळीच्या पाचव्या दिवसाला भाई दूज किंवा यम द्वितीया असेही म्हणतात. दिवाळीचा हा शेवटचा दिवस. या दिवशी बहिणी आपल्या भावांच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करतात. त्याऐवजी, भाऊ त्यांच्या बहिणींना भेटवस्तू देतात. या दिवशी बहिणी आपल्या भावाच्या कपाळावर तिलक लावतात, त्यांची आरती करतात आणि भावांना मिठाई खाऊ घालतात.









दिवाळी कुठे कशी साजरी केली जाते?




1) कोलकाता - दिवाळी



कोलकाता येथे दिवाळीत माँ कालीची पूजा केली जाते. दिवसा, देवी काली हिबिस्कसच्या फुलांनी सजविली जाते. या दिवशी मंदिरात आणि घरांमध्ये पूजा केली जाते. दिवाळीत लोक काली मातेला मसूर, तांदूळ आणि मिठाई अर्पण करतात. कोलकात्यात काही भागात पंडाल आणि जत्रेचे आयोजन केले जाते.








२) गुजरात – दिवाळी



गुजरातमध्ये दिवाळीला वर्ष पूर्ण होते. दिवाळीच्या दुसऱ्या दिवशी, गुजरातचे लोक गुजराती नववर्ष दिन, बेस्टु वरस साजरा करतात. गुजरातमध्ये, दिवाळीचा पहिला दिवस वाघ बारस, त्यानंतर धनतेरस, काली चौदश, दिवाळी, बेस्टु वरस आणि भाई दूज असतो.









३) महाराष्ट्र – दिवाळी



महाराष्ट्रात पाच दिवस दिवाळी साजरी केली जाते. पहिल्या दिवशी वसु बारस, दुसऱ्या दिवशी धनत्रयोदशी, तिसऱ्या दिवशी नरक चतुर्दशी, चौथ्या दिवशी दिवाळी आणि पाचव्या दिवशी भाईदूज साजरी केली जाते. महाराष्ट्रात वसुबारसात गाय आणि वासराची पूजा केली जाते.



धनत्रयोदशीच्या दिवशी व्यापारी आपली पूजा करतात. नरक चतुर्थीच्या दिवशी उबटन लावल्यावर आंघोळ करतात. दिवाळीच्या दिवशी लक्ष्मीची पूजा केली जाते आणि भाई दूजच्या दिवशी बहिणी आपल्या भावांना तिलक लावतात, आरती करतात आणि त्यांना मिठाई खाऊ घालतात. भाऊ बहिणींना भेटवस्तू देतात.









४) गोवा – दिवाळी



गोव्यात दिवाळी पाच दिवस चालते. दिवाळीत गोव्यात दिवे पेटवले जातात आणि फटाके फोडले जातात. गोव्यातील दिवाळीत पारंपरिक नृत्य आणि संगीत असते. गोव्यात दिवाळीत पारंपारिक पदार्थही तयार केले जातात. दिवाळीत गोव्याला मोठ्या प्रमाणात पर्यटक भेट देतात.








५) तामिळनाडू – दिवाळी



तमिळनाडूमध्ये दिवाळीला दिवे लावले जातात आणि देवतांना नैवेद्य दाखवला जातो. तामिळनाडूतील लोक त्यांच्या पूर्वजांना प्रसन्न करण्यासाठी पितृ तर्पण पूजा करतात. तमिळनाडूमध्ये दिवाळीच्या एक दिवस आधी दिवाळी साजरी केली जाते. तामिळनाडूतील लोक घराचे अंगण स्वच्छ करतात आणि रांगोळी काढतात.












दीपावली/दिवाळी सण संपुर्ण माहीती मराठी | Diwali / Dipawali Festival Information in Marathi